Η διατροφή κατά το θηλασμό

Κατηγορία: Οι ειδικοί απαντούνΔημοσιεύθηκε στις

Σε μια θηλάζουσα μητέρα ανακύπτουν πολλές ερωτήσεις σχετικά με το διατροφικό πρόγραμμα το οποίο χρειάζεται να ακολουθήσει. Υπάρχουν αρκετές απόψεις σχετικά με τα τρόφιμα, τα οποία επιτρέπεται να καταναλώνει και εκείνα τα οποία πρέπει να αποφεύγει, ενώ δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις όπου μητέρες απορρίπτουν πολλές κατηγορίες τροφών από το καθημερινό τους διαιτολόγιο από φόβο μήπως προκαλέσουν "κακό" στο παιδί. Όμως τι ακριβώς ισχύει στην πραγματικότητα; Τι πρέπει να προσέξει μια θηλάζουσα μητέρα; Πώς μπορεί να εξασφαλίσει την καλύτερη υγεία για εκείνη και το παιδί της; Η Χριστίνα Καραχοτζίτη, διαιτολόγος - διατροφολόγος MSc απαντά σε δικές σας απορίες. 

Υπάρχει συγκεκριμένο διατροφικό πρόγραμμα που πρέπει να ακολουθείται κατά το θηλασμό;

Απάντηση:

Ναι. Οι ανάγκες κατά την περίοδο του θηλασμού είναι ιδιαίτερα αυξημένες. Πιο συγκεκριμένα οι ενεργειακές ανάγκες κατά το θηλασμό απαιτούν επιπλέον διαιτητική πρόσληψη 500 θερμίδων/ημέρα σε σχέση με τις γυναίκες που δε θηλάζουν. Οι ανάγκες αυτές διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στον όγκο του γάλακτος, που παράγεται καθημερινά. Η αύξηση των ενεργειακών αναγκών εξασφαλίζει την επάρκεια γάλακτος για το θηλασμό η οποία όμως εξαρτάται ως επί το πλείστον από την ενεργειακή πρόσληψη της μητέρας και τη συχνότητα των θηλασμών.

Ποιες τροφές χρειάζεται να καταναλώνει κατά σύστημα σε καθημερινή/ συχνή βάση η θηλάζουσα;

Απάντηση:

α. Πρωτεΐνη

Οι ανάγκες σε πρωτεΐνη αυξάνονται κατά την διάρκεια του θηλασμού σε επιπλέον 15-20 γρ. ημερησίως, συγκριτικά με την ποσότητα που απαιτούνταν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

β. Βιταμίνη D & ασβέστιο

Όπως η κύηση έτσι και ο θηλασμός είναι μια περίοδος με υψηλές απαιτήσεις σε ασβέστιο. Έτσι αν τα προϊόντα γάλακτος δεν αποτελούν βασικό μέρος της διατροφής είναι δύσκολο να καλυφθούν οι συνιστώμενες ημερήσιες ποσότητες ασβεστίου και βιταμίνης D της θηλάζουσας.

γ. Ω-3 λιπαρά οξέα

Η μέση ημερήσια πρόσληψη ω-3 λιπαρών οξέων είναι από 200 έως 300 mg, ώστε να εξασφαλιστεί η επαρκής συγκέντρωσή τους στο γάλα. Παρόλο που το όφελος της κατανάλωσης λιπαρών ψαριών αντισταθμίζει τους πιθανούς κινδύνους από τη μόλυνσή τους, είναι καλό η κατανάλωση μεγάλων λιπαρών ψαριών να γίνεται με προσοχή, εξαιτίας των επιπέδων υδραργύρου σε αυτά. Προτιμήστε τα πιο μικρά ψάρια (π.χ σαρδέλα).

 Υπάρχουν τροφές που χρειάζεται να αποφεύγει μια θηλάζουσα μητέρα; Σε ποιες περιπτώσεις;

Απάντηση:

α. Καφεΐνη/αλκοόλ

Η κατανάλωση καφέ πρέπει να γίνεται με μέτρο κατά τη διάρκεια του θηλασμού. Η καφεΐνη μεταφέρεται στο μητρικό γάλα και σε αυξημένες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει διαταραχές ύπνου και ανησυχία στο βρέφος. 1 φλ. καφές είναι μέσα στα επιτρεπτά και ασφαλή όρια. Το αλκοόλ αν και είναι γνωστό ό,τι είναι επιβλαβές για το βρέφος, μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να επιτραπεί στη θηλάζουσα μητέρα, αρκεί να μην ξεπερνάει σε ποσότητα το ένα ποτηράκι λευκό κρασί 150ml (11-11,5%), σίγουρα όχι σε καθημερινή βάση και να απέχει κάποιες ώρες από τον επόμενο θηλασμό.

β.  Καρυκεύματα

Όσον αφορά τα καρυκεύματα δεν υπάρχει αυστηρός περιορισμός και ούτε πρέπει να αποκλείονται από τη διατροφή της θηλάζουσας μητέρας. Ωστόσο η κατανάλωσή τους μπορεί να αλλοιώσει τη γεύση του μητρικού γάλακτος και να προκαλέσει ίσως κάποιον ερεθισμό στο στομάχι του βρέφους ή και να προκαλέσει κολικούς.

γ. Λαχανικά/όσπρια

Τροφές όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι, το λάχανο, τα φασόλια, τα κουκιά, ή τα βραστά άγρια χόρτα δεν απαγορεύονται, όμως η κατανάλωση τους μπορεί να προκαλέσει μετεωρισμό τόσο στην μητέρα όσο και στο βρέφος. Επομένως, δεν πρέπει να αποτελούν ένα βασικό γεύματα αλλά συνοδευτικά με σταδιακή επανένταξη ώσπου να έχουμε όσο το δυνατόν λιγότερα ενοχλητικά συμπτώματα.

Αν παρεκκλίνει λίγο από έναν υγιεινό τρόπο διατροφής (π.χ. φάει περισσότερα γλυκά, junk food ή πιει αλκοολ), με ποιους τρόπους επηρεάζεται το βρέφος; Υπάρχουν συνέπειες στην υγεία και την εξέλιξη του;

Απάντηση:

Μεγάλες ποσότητες αλκοόλ (> 2 ποτά) ελαττώνουν την παραγωγή και εμποδίζουν τη ροή του γάλακτος από το μαστό. Η συστηματική κατανάλωση έχει παρατηρηθεί ότι επηρεάζει τον ύπνο του μωρού, τα επίπεδα εγρήγορσής του, την όρεξή του, τη σωματική και την ψυχοκινητική του ανάπτυξη. Σχετικά με την κατανάλωση γλυκών και λιπαρών τροφίμων, ορισμένες έρευνες που βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο αναφέρουν ότι μπορεί να επηρεάσουν την μετέπειτα εξέλιξη του σωματικού βάρους του βρέφους, δηλαδή να προκαλέσουν αύξηση των λιποκυττάρων.

Από την εμπειρία σας πόσο θεωρείτε ότι επιβαρύνεται η ψυχολογία της θηλάζουσας σε περίπτωση που χρειαστεί να περιορίσει κάποιες ομάδες τροφών; (π.χ. αλλεργία εμμέσου τύπου)

Απάντηση:

Η ψυχολογία της θηλάζουσας δεν επηρεάζεται έντονα δεδομένου ότι στο πίσω μέρος του μυαλού της επικρατεί ο φόβος ότι το αντίθετο μπορεί να επιφέρει πρόβλημα στην υγεία του βρέφους. Επομένως ο λόγος υγείας είναι μεγαλύτερης σημασίας για αυτήν.

Τι συμβαίνει στις περιπτώσεις όπου έχουν παραμείνει παραπάνω κιλά μετά την εγκυμοσύνη; Μπορεί η μητέρα να ξεκινήσει κάποια δίαιτα ενώ θηλάζει; Ισχύει ότι η θηλάζουσα μητέρα έχει πιο εύκολη απώλεια βάρους;

Απάντηση:

Στην περίπτωση αυτή η μητέρα δεν πρέπει να μειώσει την ενεργειακή της πρόσληψη με σκοπό να χάσει γρήγορα κιλά διότι αυτό θα οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής γάλακτος με αποτέλεσμα να μην καλύπτονται οι ανάγκες του βρέφους και να μην επιτυγχάνεται η ανάπτυξή του. Η θηλάζουσα θα πρέπει να δείξει υπομονή και θα επιστρέψει αργά και σταδιακά στο βάρος που είχε πριν την εγκυμοσύνη με τη δεδομένη θερμιδική πρόσληψη και χωρίς δίαιτα.

Τί μπορεί να κάνει μία θηλάζουσα μητέρα στην περίπτωση που το βρέφος της εμφανίσει κάποια αλλεργικού τύπου αντίδραση σε κάποιο τρόφιμο που καταναλώνει η μητέρα;

Απάντηση:

Οι αλλεργίες αυτές αποκαλούνται "ψευδοαλλεργίες" και συνήθως δεν είναι άμεσου τύπου αλλεργίες που θα ακολουθήσουν το παιδί και στη μετέπειτα ζωή αλλά συνδέονται με συμπτώματα που προέρχονται από ένα ανώριμο ή ερεθισμένο πεπτικό σύστημα. Πιο συγκεκριμένα το ανώριμο πεπτικό σύστημα δεν μπορεί να αναγνωρίσει ορισμένες πρωτεΐνες που υπάρχουν στα τρόφιμα με αποτέλεσμα να ενεργοποιούνται κάποιοι μηχανισμοί αυτοάμυνας και αυτοί με την σειρά τους να εμφανίζουν τις αλλεργίες. Αυτό που μπορεί να κάνει η θηλάζουσα μητέρα είναι να διακόψει προσωρινά την κατανάλωση της ενοχοποιημένης τροφής και να την εισάγει εκ νέου μετά από μερικές εβδομάδες αποχής.

Με ποια μέθοδο θα διαπιστώσει η μητέρα σε ποιο ακριβώς τρόφιμο εμφανίζει αλλεργία ή δυσανεξία το βρέφος;

Απάντηση:

Αντιδράσεις που εκδηλώνονται από το δέρμα και το αναπνευστικό υποδηλώνουν αλλεργία. Η σχετικά γρήγορη εμφάνιση (κατά κανόνα σε λιγότερο από 30 λεπτά) μετά από την κατανάλωση κάποιου τροφίμου, επίσης υποδηλώνει αλλεργία. Αντιθέτως, αντιδράσεις που συνδέονται με την κατανάλωση γάλακτος ή σιτηρών και προέρχεται από το γαστρεντερικό υποδηλώνει εκτός από αλλεργία και υποψία για δυσανεξία.

Πηγές:

  • World Health Organization, 2009. Infant and young child feeding. Model chapter for textbooks for medical students and allied health professionals.
  • American Academy of Pediatrics. Bright Futures, Guidelines for Health Supervision of Infants, Children and Adolescents: Promoting Healthy Nutrition. Διαθέσιμο στο: www.brightfutures.aap.org/pdfs/Guidelines_ PDF/6-Promoting_Healthy_Nutrition.pdf
Χριστίνα Καραχοτζίτη, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος MSc

Χριστίνα Καραχοτζίτη, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος MSc

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη