Πώς να διαλέξω έναν ψυχοθεραπευτή? (α' μέρος)

Κατηγορία: Ψυχική θεραπείαΔημοσιεύθηκε στις

Καθημερινά άνθρωποι αναζητούν στο διαδίκτυο πληροφορίες για ψυχολόγο, ψυχοθεραπευτή, θεραπευτή. Πολλές φορές μαθαίνουν για κάποιον "καλό" θεραπευτή από κάποιον γνωστό τους, ή άλλοι επαγγελματίες υγείας συστήνουν κάποιους συγκεκριμένους. Ζούμε σε μία εποχή όπου η γρήγορη πληροφορία καθώς και η παραπληροφόρηση είναι τόσο επίκαιρο φαινόμενο που τόσο εύκολα συμβαίνει, και έτσι πώς μπορεί ένας άνθρωπος που δεν έχει καμία εμπειρία στον χώρο της ψυχοθεραπείας να βρει τον ψυχοθεραπευτή του?

Λίστες, ονόματα, τηλέφωνα, ιστοσελίδες, ‘word of mouth’ παραπομπές. Είναι εύλογο κανείς να αναρωτηθεί: τί πρέπει να κοιτάξω και ποιόν ή ποιά θεραπεύτρια να διαλέξω? Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καν την πολυτέλεια να κάνουν την έρευνά τους, απλά χρειάζονται να δουν κάποιον σύντομα, αν όχι άμεσα. Άλλοι προτιμούν να πάρουν τον χρόνο τους και ίσως να γνωρίσουν ένα ή δυο θεραπευτές για αρχή μέχρι να αποφασίσουν. Όλοι οι άνθρωποι όμως έχουν ίσα δικαιώματα σε υπηρεσίες που θα βελτιώσουν την ψυχική τους υγεία, και αυτές οι υπηρεσίες που θα λάβουν θα πρέπει να είναι από επαγγελματίες ψυχικής υγείας, κατάλληλα εκπαιδευμένους και καταρτισμένους. Εάν ένας άνθρωπος χρειάζεται περισσότερο ή λιγότερο ψυχολογική υπηρεσία, η ανάγκη του και ο βαθμός της ανάγκης του δεν παίζει, ούτε θα πρέπει να παίζει, κανένα απολύτως ρόλο στην ποιότητα της θεραπείας που θα λάβει. Με απλά λόγια, όλοι οι επαγγελματίες ψυχοθεραπευτές, ανεξαρτήτως των πελατών τους, ακολουθούν μια συγκεκριμένη εκπαίδευση, δεοντολογία, και εποπτεία.

Τι εννοούμε ‘εκπαίδευση’ στην ψυχοθεραπεία

Υπάρχουν πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις στις οποίες ένας ψυχολόγος μπορεί να εκπαιδευτεί για να δουλέψει ως θεραπευτής. Κάθε θεραπευτική προσέγγιση έχει και ένα διαφορετικό θεωρητικό υπόβαθρο, αλλά όλες έχουν ένα κοινό σκοπό, ο οποίος είναι η δημιουργία μίας σχέσης εμπιστοσύνης και ειλικρίνειας μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμεου και, ακολούθως, η θεραπευτική αλλαγή του πελάτη ή θεραπευόμενου.

Κάποιες από τις ψυχολογικές προσεγγίσεις που ένας ψυχολόγος μπορεί να εκπαιδευτεί είναι και οι ακόλουθες: 
Ψυχοδυναμική, Ψυχαναλυτική, Προσωποκεντρική, Συστημική, Γνωσιακή/Συμπεριφοριστική, Γκεστάλτ, Υπαρξιακή κτλ.

Η λίστα αυτή μπορεί να συνεχιστεί με διάφορες επιπλέον προσεγγίσεις, αλλά δεν είναι ο σκοπός αυτός αυτού του άρθρου.

Ο ψυχολόγος εκπαιδεύεται για τουλάχιστον δύο χρόνια σε μία (ή και παραπάνω εάν θελήσει) θεραπευτικές προσεγγίσεις. Κατά την διάρκεια της εκπαίδευσης ο εκπαιδευόμενος ψυχοθεραπευτής κάνει συνήθως τα ακόλουθα:

  1. Μαθαίνει το θεωρητικό υπόβαθρο της προσέγγισης και ενημερώνεται αναλόγως για τα πορίσματα ερευνών
  2. Αναπτύσει κριτική σκέψη για την θεραπευτική σχέση και για το τί ‘συμβαίνει’ στις θεραπευτικές συνεδρίες
  3. Παρακολουθεί εντατικά μαθήματα και διαλέψεις για να αναπτύξει τις γνώσεις του στο αντικείμενο της θεραπείας
  4. Λαμβάνει μέρος (ως θεραπευόμενος) σε θεραπευτική ομάδα
  5. Λαμβάνει θεραπεία ο/η ίδιος(α) (συνήθως)
  6. Παίρνει εντατικά μέρος σε ομάδες εποπτείας όπου παρουσιάζει την δουλειά του (φέρνει ηχογραφημένες συνεδρίες – έχοντας λάβει την έγκριση του θεραπευόμενου)
  7. Λαμβάνει ατομική εποπτεία σε εβδομαδιαία βάση (ανάλογα με τον αριθμό των πελατών του, συνήθως 1 ώρα την εβδομάδα) για όλη την διάρκεια της εκπαίδευσης (καθώς και με την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης)
  8. Ασκεί πρακτική άσκηση σε τουλάχιστον ένα φορέα ψυχικής υγείας, με στόχο να ολοκληρώσει τουλάχιστον 200 ώρες συνεδριών οι οποίες έχουν συζητηθεί σε εποπτεία η οποία είναι ομαδική και ατομική (κάποιες από τις συνεδρίες παρουσιάζονται ηχογραφημένες)
  9. Τέλος, συγγράφει ερευνητική εργασία με θέμα ανάλογο με την θεραπευτική προσέγγιση στο οποίο εφαρμόζεται η θεραπευτική δουλειά του

Έχοντας ολοκληρώσει απαραιτήτως όλα τα παραπάνω, ο εκπαιδευόμενος τότε ορίζεται ως πιστοποιημένος ψυχοθεραπευτής και γίνεται εξειδικευμένο μέλος στον αρμόδιο οργανισμό, όπως, π.χ., στον Ευρωπαικό Οργανισμό Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας. Το προγράμμα εκπαίδευσης που παρακολουθεί και ολοκληρώνει ένας ψυχολόγος έχει ως προδιαγραφές συνήθως όλα τα παραπάνω κριτήρια και, παραδείγματος χάριν, η εκπαίδευση ενός ψυχοδυναμικού θεραπευτή δεν θα διαφέρει πολύ από την εκπαίδευση ενός υπαρξιακού. Συνεπώς τότε, και μόνο με την ολοκλήρωση του προγράμματος εκπαίδευσης μπορεί ένας ψυχολόγος να ασκήσει ιδιωτικά το επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή (συνεπώς ένας ψυχολόγος δεν σημαίνει ότι είναι και θεραπευτής).

Κατερίνα Βασάκου, Ψυχολόγος, ΜSc Κλινική Ψυχολογία
Εκπαιδευόμενη ψυχοθεραπεύτρια (PG Dip. Couns. & Psychotherapy)

Διαβάστε το δεύτερο μέρος του άρθρου εδώ:

Πώς να διαλέξω έναν ψυχοθεραπευτή (β' μέρος)