17 Οκτωβρίου: Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας

Κατηγορία: Ψυχολογία ενηλίκωνΔημοσιεύθηκε στις

Η «φτώχεια» προσεγγίζεται ως μία κατάσταση αποστέρησης αγαθών και υπηρεσιών και προσδιορίζεται είτε ως απόλυτη φτώχεια (αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών, όπως διατροφή, στέγαση, ρουχισμός, συνθήκες υγιεινής), είτε ως σχετική φτώχεια (εισοδηματική ανισότητα). Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ κήρυξε την 17η Οκτωβρίου ως «Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας» το 1993. Μέχρι και σήμερα ο ΟΗΕ και πολλές ακόμη Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις καλούν την παγκόσμια κοινότητα σε εγρήγορση και επαγρύπνηση για την εξάλειψη της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού ωστόσο τα δεδομένα απέχουν μακράν από την σκληρή και ωμή πραγματικότητα καθώς κατά την περίοδο των μνημονίων, της βαθιάς ανθρωπιστικής και επισιτιστικής κρίσης αλλά και κατά την περίοδο της πανδημίας τα ποσοστά της ανεργίας και της ένδειας βαίνουν συνεχώς ανησυχητικά αυξανόμενα.

ΕΛΣΤΑΤ

Ενδεικτικά είναι στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ η οποία μέσα από έρευνα εισοδήματος και συνθηκών διαβίωσης των νοικοκυριών κατά το Έτος 2021 με περίοδο αναφοράς εισοδήματος του έτους 2020 κατέδειξε  αύξηση του ποσοστού της φτώχειας στην Ελλάδα καθώς το 1/3 των πολιτών δεν έχει ούτε τα ελάχιστα εισοδήματα ώστε να μπορέσει να καλύψει βασικές του ανάγκες . Πιο συγκεκριμένα ο πληθυσμός της χώρας, που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ανέρχεται στο 29,5%(ποσοστό που προκύπτει μετά τις χορηγήσεις των κοινωνικών επιδομάτων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι χωρίς τα κοινωνικά επιδόματα και τις παροχές, το ποσοστό της φτώχειας στην χώρα εκτινάσσεται αμέσως στο 48,2%). Αυτή η ραγδαία αύξηση του ποσοστού του κινδύνου φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού οφείλεται στην αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού σε χαμηλή ένταση εργασίας (από 11,8% το 2020 σε 13,6% το 2021) και του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας από 17,7% το έτος 2020 σε 19,6% το έτος 2021.

Μάλιστα, ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι υψηλότερος στην περίπτωση των παιδιών ηλικίας 17 ετών και κάτω, καθώς το ποσοστό αυξάνεται στο 32,0%. Παράλληλα, το ποσοστό πληθυσμού ηλικίας 18-64 ετών που διαβιεί σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας υπολογίζεται σε 13,6% επί του συνόλου του πληθυσμού αυτής της ομάδας ηλικιών, εμφανίζοντας αύξηση κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το έτος 2020. 

Τα δεδομένα μιλούν από μόνα τους καθώς τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας εκτιμώνται σε 765.372 σε σύνολο 4.108.895 νοικοκυριών και τα μέλη τους σε 2.054.015 στο σύνολο των 10.498.099 ατόμων του εκτιμώμενου πληθυσμού της Χώρας που διαβιεί σε ιδιωτικά νοικοκυριά ενώ ο κίνδυνος φτώχειας για παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρχεται σε 23,7% σημειώνοντας άνοδο κατά 2,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2020, ενώ για τις ομάδες ηλικιών 18-64 ετών και 65 ετών και άνω ανέρχεται σε 20,6% (18,4% το 2020) και 13,5% (13,0% το 2020), αντίστοιχα.

Επίσης:

  • Το 33,8% των φτωχών νοικοκυριών δηλώνει ότι στερείται διατροφής που περιλαμβάνει κάθε δεύτερη ημέρα κοτόπουλο, κρέας, ψάρι ή λαχανικά ίσης θρεπτικής αξίας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των μη φτωχών νοικοκυριών εκτιμάται σε 6,1%.

  • Το 36,7% των φτωχών νοικοκυριών δηλώνει οικονομική αδυναμία για ικανοποιητική θέρμανση τον χειμώνα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των μη φτωχών νοικοκυριών ανέρχεται σε 12,8%.

  • Το 28,5% του πληθυσμού δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να συμμετέχει τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής, όπως αθλητισμό, σινεμά κ.λπ. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τον φτωχό και τον μη φτωχό πληθυσμό ανέρχονται σε 51% και 23,3%.

  • Το 24% δήλωσε ότι υπήρξε περίπτωση, κατά την διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών, που πραγματικά χρειάστηκε ιατρική εξέταση ή θεραπεία για πρόβλημα υγείας και δεν υποβλήθηκε σε αυτήν. Τα ποσοστά για τον φτωχό και μη φτωχό πληθυσμό ανέρχονται σε 36,2% και 21,8%, αντίστοιχα.

  • Το 9,4% δήλωσε ότι υπήρξε περίπτωση, κατά τη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών, που δεν υποβλήθηκε σε ιατρική εξέταση ή θεραπεία όταν πραγματικά την χρειάστηκε λόγω της πανδημίας του COVID-19. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τον φτωχό και μη φτωχό πληθυσμό ανέρχονται σε 11% και 9% ενώ το 28,3% δήλωσε ότι υπήρξε περίπτωση, κατά την διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών, που πραγματικά χρειάστηκε οδοντιατρική εξέταση ή θεραπεία για πρόβλημα υγείας και δεν υποβλήθηκε σε αυτήν. Τα αντίστοιχα ποσοστά για τον φτωχό και μη φτωχό πληθυσμό ανέρχονται σε 42,1% και 25,9%. Το 5,6% του αντίστοιχου πληθυσμού δεν υποβλήθηκε στην εξέταση λόγω COVID-19.

Eurostat

Σύμφωνα με την Eurostat με τον κίνδυνο της φτώχειας απειλείται στην ΕΕ το 42,1% των μονογονεακών νοικοκυριών, το 29,6% των νοικοκυριών με τρία ή περισσότερα παιδιά και το 32,9% των παιδιών με τουλάχιστον ένα γονέα με μεταναστευτικό υπόβαθρο. Κατά το έτος 2020, το 7% των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετώπισε σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις. Στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό είναι υπερδιπλάσιο του μέσου όρου της ΕΕ, με 16%, δηλαδή ένας στους έξι νέους 15 έως 29 ετών αντιμετωπίζει σοβαρές υλικές στερήσεις. Σε σύγκριση με το 2019, το ποσοστό αυξήθηκε κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες. Όσον αφορά στο ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης στο σύνολο του πληθυσμού της ΕΕ ήταν το ίδιο (7%). Μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, το υψηλότερο ποσοστό νέων που υπέστησαν σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις το 2020 καταγράφηκε στη Ρουμανία (24%), ακολουθούμενη από τη Βουλγαρία (21%) και την Ελλάδα (16%). Από την άλλη πλευρά, το ποσοστό ήταν μικρότερο από 3% σε 11 από τα 26 κράτη μέλη με διαθέσιμα στοιχεία: Λουξεμβούργο, Κροατία, Εσθονία, Φινλανδία, Σλοβενία, Πολωνία, Ολλανδία, Τσεχία, Κύπρος, Σουηδία και Αυστρία. 

1.jpg

 

Γερμανική Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία

Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία, το 2021 περίπου 13 εκατομμύρια άτομα ή το 15,8% του πληθυσμού κινδύνευσαν να διολισθήσουν σε κατάσταση φτώχειας στη Γερμανία. Ο αντίστοιχος αριθμός το 2020 ήταν 13,2 εκατομμύρια. Ένα άτομο θεωρείται ότι βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας εάν διαθέτει λιγότερο από το 60% του μέσου εισοδήματος του συνολικού πληθυσμού της χώρας, επισημαίνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Για τη Γερμανία, το όριο το 2021 ήταν 15.009 ευρώ καθαρά ετησίως για ένα άτομο που ζει μόνο του και 31.520 ευρώ για δύο ενήλικες με δύο παιδιά κάτω των 14 ετών. Σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο, τα μονογονεϊκά νοικοκυριά και τα νοικοκυριά ενός ατόμου κινδυνεύουν περισσότερο, επισημαίνει η Στατιστική Υπηρεσία. Το 2021 κίνδυνο φτώχειας διέτρεχαν το 26,6% των ατόμων σε μονογονεϊκό νοικοκυριό και το 26,8% των ατόμων που ζούσαν μόνα τους. Επιπλέον, το 19,3% των συνταξιούχων κινδύνευαν με φτώχεια, αλλά μεταξύ των πλήρως απασχολούμενων, το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 8,6%. Οι γυναίκες βρίσκονται σε δυσμενέστερη θέση, καθώς κινδυνεύει το 16,5% έναντι του 15,1% των ανδρών.

Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP)

Όπως ανακοίνωσε τον Αύγουστο του 2022 το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP), ο αριθμός των ανθρώπων που βρίσκονται αντιμέτωποι με οξεία επισιτιστική ανασφάλεια σε όλον τον κόσμο έχει υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας τα 345 εκατομμύρια από το 2019, λόγω της πανδημίας της Covid-19, των συγκρούσεων και της κλιματικής αλλαγής, Ειδικότερα, πριν από την κρίση της πανδημίας, 135 εκατομμύρια άνθρωποι υπέφεραν από λιμό παγκοσμίως όπως δήλωσε στο πρακτορείο Reuters η Κορίν Φλάισερ, η περιφερειακή διευθύντρια του WFP. Έκτοτε, ο αριθμός αυτός εκτοξεύθηκε και αναμένεται ότι θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο, λόγω της κλιματικής αλλαγής και των πολέμων.

Μη κυβερνητική οργάνωση Oxfam

Σύμφωνα με την μη κυβερνητική οργάνωση Oxfam σε έξι χρόνια η «οξεία πείνα» υπερδιπλασιάστηκε στις χώρες που είναι οι περισσότερο εκτεθειμένες στις κλιματικές καταστροφές, η οποία μάλιστα κάλεσε τις βιομηχανικές χώρες να μειώσουν μαζικά τις εκπομπές τους αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και να επανορθώσουν για τις ζημιές που έχουν προκληθεί. Σε έκθεσή της που δόθηκε 16 Σεπτέμβρη του 2022 στη δημοσιότητα, η οργάνωση αποτιμά ότι η οξεία πείνα αυξήθηκε κατά 123% από το 2016 σε δέκα χώρες που βρίσκονται ανάμεσα στις πιο εκτεθειμένες στους κλιματικούς κινδύνους. Στις χώρες αυτές -Σομαλία, Αϊτή, Τζιμπουτί, Κένυα, Νίγηρας, Αφγανιστάν, Γουατεμάλα, Μαδαγασκάρη, Μπουρκίνα Φάσο και Ζιμπάμπουε- 48 εκατομμύρια άνθρωποι υποφέρουν από οξεία διατροφική ανασφάλεια και χρειάζονται επειγόντως βοήθεια για να επιβιώσουν. Δεκαοκτώ εκατομμύρια από αυτούς θεωρούνται μάλιστα ότι βρίσκονται στα πρόθυρα του λιμού.

ΟΗΕ

Σχεδόν ένα εκατομμύριο άνθρωποι στη Σομαλία, το Αφγανιστάν και την Υεμένη  απειλούνται από «καταστροφικό λιμό» και κινδυνεύουν να πεθάνουν τους επόμενους μήνες αν δεν λάβουν ανθρωπιστική βοήθεια, ένας αριθμός ρεκόρ κυρίως λόγω της ξηρασίας στο Κέρας της Αφρικής, προειδοποιεί ο ΟΗΕ. Οι εκτιμήσεις αυτές περιέχονται στην έκθεση που έδωσαν στις 22 Σεπτέμβρη του 2022 στη δημοσιότητα η Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP). Η έκθεση παρουσιάζει την κατάσταση 19 χωρών εκ των οποίων οι έξι από αυτές έχουν τεθεί σε «ύψιστο συναγερμό» από τον ΟΗΕ: Το Αφγανιστάν, η Αιθιοπία, η Νιγηρία, το Νότιο Σουδάν, η Σομαλία και η Υεμένη. Σε αυτές τις έξι χώρες 970.000 άνθρωποι αναμένεται να πληρούν ως τον Ιανουάριο του 2023 τα κριτήρια της φάσης «καταστροφής», του υψηλότερου επιπέδου (5) στην κατάταξη για την επισιτιστική ανασφάλεια. Αυτό σημαίνει ότι «ο λιμός και ο θάνατος είναι μια καθημερινή πραγματικότητα» και ότι πρόκειται για μια κατάσταση στην οποία «ενδέχεται να καταγραφούν ακραία ποσοστά θνησιμότητας και υποσιτισμού, αν δεν υπάρξει άμεση δράση».

UNICEF

Στις αρχές Δεκέμβρη του 2021, η UNICEF δημοσιοποίησε σχετική έκθεσή της με τίτλο «Αποτρέποντας μια χαμένη δεκαετία: Επείγουσα δράση για να αντιστραφεί ο καταστροφικός αντίκτυπος της COVID-19 σε παιδιά και νέους». Βάσει της έκθεσης αυτής υπολογίζεται ότι 100 εκατομμύρια επιπλέον παιδιά ζουν σήμερα σε συνθήκες πολυδιάστατης φτώχειας λόγω της πανδημίας, μια αύξηση της τάξης του 10% από το 2019. Περίπου 60 εκατομμύρια περισσότερα παιδιά ζουν πλέον σε φτωχά νοικοκυριά σε σχέση με την περίοδο πριν από την πανδημία, και επιπλέον η UNICEF εκτιμά ότι για να επιστρέψουμε στα επίπεδα παιδικής φτώχειας προ της πανδημίας θα χρειαστούν 7 έως 8 χρόνια. Παράλληλα, το 2020 πάνω από 23 εκατομμύρια παιδιά δεν είχαν πρόσβαση σε απαραίτητα εμβόλια-αύξηση σχεδόν 4 εκατομμυρίων από το 2019 καθώς και ο υψηλότερος αριθμός που σημειώθηκε τα τελευταία 11 χρόνια. Ακόμα και πριν από την πανδημία, περίπου 1 δισεκατομμύριο παιδιά σε όλο τον κόσμο δεν είχαν πρόσβαση σε τουλάχιστον ένα από τα βασικά αγαθά και υπηρεσίες: Εκπαίδευση, Υγεία, στέγαση, διατροφή, υπηρεσίες υγιεινής, νερό. Αυτός ο αριθμός τώρα αυξάνεται, όπως και οι διαφορές μεταξύ πλούσιων και φτωχών παιδιών, με τα πιο περιθωριοποιημένα και ευάλωτα άτομα να πλήττονται περισσότερο.

Αντιλαμβάνεται κανείς από τα παραπάνω ότι οι προβλέψεις είναι δυσοίωνες καθώς τα ίδια τα δεδομένα υποδηλώνουν την συνεχή και βίαιη φτωχοποίηση μεγάλου τμήματος του πληθυσμού των χωρών ανά τον κόσμο. Για την Ελλάδα τα ποσοστά είναι άκρως ανησυχητικά. Άνθρωποι βρίσκονται πλέον όχι μόνο στο περιθώριο της φτώχειας αλλά και στο περιθώριο της ίδιας της ζωής, κάτι το οποίο φαίνεται και από τον αριθμό των εγγραμμένων στα μητρώα της ΔΥΠΑ(τ. ΟΑΕΔ) τα οποία είναι σταθερά πάνω από 900.000. 

Παγκόσμια ημέρα εξάλειψης της φτώχειας λοιπόν, σε κράτη με υποστελεχωμένες κοινωνικές υπηρεσίες και δομές, με έλλειψη ουσιαστικού σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση της φτώχειας, με έναν άνθρωπο να πεθαίνει από την πείνα κάθε 4 δευτερόλεπτα, με το 1% του κόσμου να κατέχει το 45,8% του παγκόσμιου πλούτου, με «ποινολόγια» για τους ανέργους, με άθλιες συνθήκες διαβίωσης, με κατασχέσεις πρώτης κατοικίας καθώς και με περισσότερους από 700.000 αστέγους να αντιμετωπίζουν την έλλειψη στέγης κάθε βράδυ. Πράγματι, η εξάλειψη της φτώχειας αποτελεί παγκόσμια επιτακτική ανάγκη για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ήδη η ατζέντα της Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών για το 2030 θέτει την εξάλειψη της φτώχειας ως τον πρωταρχικό στόχο και υποχρεώνει όλες τις χώρες να τερματίσουν τη φτώχεια σε όλες τις μορφές της, μέσω στρατηγικών και πρακτικών που εγγυώνται την εκπλήρωση όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξασφαλίζοντας ότι κανείς δεν μένει πίσω. Το ζήτημα όμως είναι όχι να μην μείνει κανείς πίσω αλλά και να μπορέσει να ζήσει αξιοπρεπώς. Άλλωστε όπως πολύ εύστοχα είχε πει και ο Βίκτωρ Ουγκώ «Δεν είναι τίποτα να πεθάνεις. Είναι τρομακτικό να μη ζεις».

Πηγές: