Εφηβεία και Ιατρική: Προσεγγίζοντας τον έφηβο ασθενή. (μέρος 2ο)

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Στο πρώτο μέρος του άρθρου μας αναφερθήκαμε στην εφηβεία, αναπτυξιακή περίοδο στη ζωή του ατόμου με έντονες βιοψυχοσωματικές αλλαγές. Αποτελεί δε ένα από τα κρίσιμα στάδια στη ζωή του ατόμου καθώς πρόκειται για στάδιο στο οποίο υιοθετούνται πολλές συνήθειες και συμπεριφορές που μπορούν να καθορίσουν τη μετέπειτα εξέλιξή του όσο αφορά στην υγεία του. Ο έφηβος μπορεί να μάθει να φροντίζει τον εαυτό του και να εκπαιδευτεί σε πρακτικές χρήσιμες στην πρόληψη, παρατήρηση και έγκαιρη διάγνωση ποικίλων θεμάτων σχετικά με τη σωματοψυχική του ευεξία. Καθώς πρόκειται για διάστημα που έρχεται σε επαφή με πολλές εν δυνάμει επιζήμιες για την υγεία συμπεριφορές (κάπνισμα, αλκοόλ, σεξουαλικές επαφές) η επαφή με το θεράποντα ιατρό του έχει βρεθεί ότι μπορεί να τις αντισταθμίσει επηρεάζοντάς τον θετικά.

Πώς προσεγγίζουμε τον έφηβο ασθενή.

Προκειμένου όμως ο γιατρός να μπορέσει να τα εκμαιεύσει αυτά, θα πρέπει να κερδίσει την εμπιστοσύνη του, δεδομένου ότι οι ανησυχίες εμπιστευτικότητας αποτελούν το μεγαλύτερο εμπόδιο στην σχέση μεταξύ έφηβου ασθενή και ιατρού. Αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό καθώς η ανοικτή και εμπιστευτική επικοινωνία θα αποτελέσει τα θεμέλια μιας σταθερής και στενής σχέσης με τον έφηβο, ο οποίος θα μπορεί να τον συμβουλεύεται για τα θέματα που τον ανησυχούν. Αυτό επιτυγχάνεται εξετάζοντας τον έφηβο μόνο του, χωρίς την παρουσία του γονέα, γεγονός που του επιτρέπει να μιλήσει για εμπιστευτικά θέματα, ανησυχίες ή/και συμπεριφορές χωρίς άλλα μέλη της οικογένειας στο δωμάτιο. Συχνά για να μην υπάρχει πίεση χρόνου από ασθενείς που περιμένουν, δίνεται στους έφηβους το τελευταίο ραντεβού της ημέρας ώστε να αφιερωθεί ο απαιτούμενος χρόνος τόσο στην ανάπτυξη της σχέσης εμπιστοσύνης όσο και στην επεξήγηση ζωτικών θεμάτων υγείας αλλά και επίλυση των ερωτημάτων που μπορεί να έχει. Είναι βασικό να γνωρίζει, ότι με ελάχιστες εξαιρέσεις που ορίζονται νομικά, πως ό,τι πουν θα μείνει μεταξύ τους. Ο γιατρός δεν θα τον κρίνει, και θα μπορέσει να τον βοηθήσει μόνο εάν γνωρίζει τι συμβαίνει. Η ιδιωτική του ζωή γίνεται σεβαστή, αλλά πάντα, όσον αφορά την εμπιστευτικότητα, θα επικρατήσει η κρίση του ιατρού σχετικά με την καλύτερη ιατρική προσέγγιση για το όφελος και την ασφάλεια του. Οι έφηβοι βρίσκονται σε μια φάση όπου η βιολογική ανάπτυξη ξεπερνά την ψυχοκοινωνική ωριμότητα και για πολλούς λόγους, ενδέχεται μην είναι σε θέση να λάβουν τις καλύτερες αποφάσεις για τον εαυτό τους όσον αφορά την υγεία τους ή το μέλλον τους. Επομένως ο γιατρός πρέπει να καταβάλει κάθε εύλογη προσπάθεια για να ενθαρρύνει τον έφηβο να εμπλέξει γονείς ή κηδεμόνες στις αποφάσεις περί υγειονομικής περίθαλψης αλλά και να βασίζεται στην γονική υποστήριξη στην συγκεκριμένη περίοδο της ζωής του.

Ο ιατρός που ασχολείται με έφηβους, είτε είναι παθολόγος, είτε παιδίατρος ή ο οικογενειακός γιατρός πρέπει να αντιληφθεί την σημασία και την δυνατότητα που του δίνεται να κάνει την διαφορά στη ζωή του εφήβου σήμερα και να τον βοηθήσει να διαμορφώσει το μέλλον του. Πρέπει να είναι σε θέση να κατανοεί τη γλώσσα του σώματος και τις εκφράσεις του προσώπου και να επικοινωνεί με τέτοιο τρόπο ώστε ο έφηβος να τον αντιλαμβάνεται και να ανταποκρίνεται. Πρέπει να διαθέτει κοινή λογική και ένστικτο στην επίλυση των προβλημάτων και να παρέχει γνώσεις που ένας έφηβος να μπορεί να εφαρμόσει στη ζωή του. 

Ο γιατρός επομένως θα πρέπει να έχει όλα αυτά κατά νου εξετάζοντας έναν έφηβο. Μετά από μια ανοικτή εμπιστευτική επικοινωνία και προσεκτική κλινική αξιολόγηση, να τον συμβουλεύσει και να τον κατευθύνει κατάλληλα και να προσπαθήσει να του εξηγήσει ότι αυτό που βιώνει είναι απόλυτα φυσιολογικό, είναι παροδικό και όλοι οι τώρα ενήλικες κάποια στιγμή το έζησαν και επέζησαν. 

Πηγές:

  • Hum A.M. , Robinson L.A., Jackson A. A. , Ali K.S.  Physician Communication Regarding Smoking and Adolescent Tobacco Use. Pediatrics. 2011 Jun; 127(6): e1368–e1374.
  • Kail, RV. Cavanaugh JC (2010). Human Development: A Lifespan View (5th ed.). Cengage Learning, p. 296. 
  • Marcell AV. Adolescence. In: Kliegman RM, Behrman RE, Jenson HB, Stanton BF, eds. Nelson Textbook of Pediatrics. 18th ed. Philadelphia, Pa: Saunders Elsevier; 2007:chap 12
  • Τσίτσικα Α, Χρούσος Γ. Η υγεία της εφηβικής ηλικίας ως προτεραιότητα της σύγχρονης ιατρικής πραγματικότητας. Δελτίο Α΄ Παιδιατρικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών 2005, 52(4): 370-375. 
  • Adolescent Health Care: A Practical Guide by Larry Neinstein 
  • American College of Obstetricians and Gynecologists. Confidentiality in adolescent health care. In: Health Care for Adolescents. Washington, DC: ACOG; 2003:25-35.

Διαβάστε το πρώτο μέρος του άρθρου εδώ:

 Εφηβεία και Ιατρική (μέρος 1ο)