Εγκεφαλική Παράλυση, Cerebral Palsy (Μέρος B΄): το στρες στην οικογένεια

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

H διαχείριση του στρες στη βιβλιογραφία

Όσον αφορά την διαχείριση του στρες στις οικογένειες παιδιών με εγκεφαλική παράλυση, την απάντηση στο ίδιο το πρόβλημα έρχεται να δώσει το μοντέλο του στρες, εκτίμησης και διαχείρισης καταστάσεων κατά το οποίο οι μητέρες ανάπηρων παιδιών μπορεί να αντιδράσουν με τους ακόλουθους τρόπους. Αρχικά, μπορεί να συλλέγουν πληροφορίες για την ίδια την αναπηρία, να κατακλύζονται από θετικές σκέψεις, να βρίσκουν στήριγμα ακόμη και στην ίδια την θρησκεία, να κάνουν χρήση της κοινωνικής στήριξης καθώς και να κάνουν ρεαλιστικά σχέδια για το μέλλον του ίδιου του παιδιού. Σε αντίθετες περιπτώσεις πολλές μητέρες απομονώνονται, δεν αποδέχονται την αναπηρία του παιδιού, ελπίζουν σε μια «θαυματουργή» θεραπεία, ή ρίχνουν την ευθύνη στους άλλους. Από την άλλη πλευρά αυτή η θεώρηση του στρες και της αντιμετώπισής του έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη διάφορων μοντέλων οικογενειακής προσαρμογής.

Το σημαντικότερο μοντέλο οικογενειακής προσαρμογής είναι το λεγόμενο μοντέλο του «Διπλού ΑΒΓΧ». Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, η «κρίση» (δηλαδή το Χ) της ανατροφής ενός παιδιού με αναπηρία είναι συνάρτηση των προσωπικών χαρακτηριστικών του παιδιού (Α), των ενδογενών και εξωγενών παραγόντων της οικογένειας (Β) και του τρόπου με τον οποίο η οικογένεια αντιλαμβάνεται το παιδί (Γ). Επιπλέον, τα Α, Β και Γ αλλάζουν ανάλογα με τις μεταβολές των συνθηκών ζωής του παιδιού και της οικογένειας.

Η Ηλικία ως στρεσογόνος παράγοντας

Η ηλικία του παιδιού αποτελεί σημαντικό στρεσογόνο παράγοντα για τον ίδιο τον γονέα. Πιο συγκεκριμένα, οι γονείς με βρέφη τα οποία έχουν κάποιο είδος εγκεφαλικής παράλυσης έχουν λιγότερο στρες από τους γονείς με παιδιά προσχολικής ή εφηβικής ηλικίας αντίστοιχα. Αυτό αποδίδεται κυρίως στο ότι οι ίδιοι οι γονείς δεν έχουν συνειδητοποιήσει ακόμη ότι το παιδί τους μπορεί να εμφανίσει μετέπειτα κάποιο είδος αναπηρίας. Αυτό βέβαια δεν συνεπάγεται την παντελή έλλειψη στρες.

Συγκεκριμένα, ο φόβος για το τί μέλλει γενέσθαι, η άγνοια σε σχέση με τις κινητικές αναπηρίες αλλά και η ανησυχία για την ανάπτυξη του παιδιού συντελούν στην δημιουργία μικρών εστιών στρες που συσσωρεύονται σταδιακά.

Αξίζει να σημειωθεί πως γονείς με βρέφη, τα οποία παρακολουθούν πρόγραμμα αποκατάστασης, στρεσάρονται περισσότερο όχι για τον παρόντα αλλά για τον μελλοντικό χρόνο. Πιο συγκεκριμένα, οι γνωστικές λειτουργίες των παιδιών, η γλωσσική τους ικανότητα καθώς και άλλες δεξιότητες που αναμένουν οι ίδιοι οι γονείς να αναδείξουν τα παιδιά τους μετέπειτα, τους δημιουργεί έντονες εστίες στρες. Στο ίδιο πλαίσιο, δε, οι γονείς ανησυχούν ιδιαίτερα για την καθυστέρηση απόκτησης κοινωνικών δεξιοτήτων, για τη συμμετοχή του παιδιού στις δράσεις της κοινότητας, για την επικείμενη μακροχρόνια εξάρτηση του παιδιού από τη γονική φροντίδα αλλά και για την αβέβαιη ανεξαρτησία του.

Διαβάστε το πρώτο μέρος του άρθρου εδώ:

Εγκεφαλική Παράλυση: Cerebral Palsy (Μέρος Α΄)

Πηγές:

  • Abidin, R. R. (1995). Parenting Stress Index - Manual. Charlottesville, VA: Pediatric Psychology Press.
  • McCubbin, M.A., & McCubbin, H.I. (1987). Family stress theory and assessment. In H.I. McCubbin & A.I. Thompson (Eds.), Family assessment inventories for research and practice (pp. 3-22). Madison, WI: University of Wisconsin-Madison.
  • Folkman, S., Schaefer, C., & Lazarus, R. S. (1979). Cognitive processes as mediators of stress and coping. In V. Hamilton & D. W. Warburton (Eds.), Human stress and cognition (pp.265-298). New York: Wiley.
  • McCubbin, H. I., & Patterson, J. M. (1983). The family stress process: The double ABCX model of adjustment and adaptation. In H. I. McCubbin, M. S. B. Sussman, & J. M.Patterson (Eds.), Social stress and the family: Advances and developments in family stress theory and research (pp. 7-37). New York: Haworth.