Η απόφαση για επέμβαση στην καρδιά

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις


Όσα φέρνει η στιγμή δεν φέρνει ο χρόνος όλος.
«Ξαφνικά βρίσκομαι στο χείλος της αβύσσου. Κάποιος μου τράβηξε το χαλί κάτω απ’ τα πόδια. Σε μια στιγμή. Όταν ο γιατρός είπε ότι τα συμπτώματα οφείλονται σε σοβαρού βαθμού νόσο των στεφανιαίων αγγείων και πρέπει να γίνει καρδιοχειρουργική επέμβαση. Γιατί έτυχε σε εμένα;
………………………................
Την μοίρα μου σαφώς καθόρισε ο χρόνος που κύλησε πίσω πολύς με τον επί μακρόν κακό τρόπο ζωής μου. Τι θα κάνω τώρα; Τώρα δεν μπορώ να ελέγξω τίποτα! Εγώ που πάντα είχα απόλυτο έλεγχο στην ζωή μου! 
Πρόβατο επί σφαγή.»

 

Σαφώς μια καρδιοχειρουργική επέμβαση για οποιαδήποτε αιτία είναι μια δύσκολη υπόθεση. Συνδεδεμένη με παρατεταμένη νοσηλεία, πόνο, ταλαιπωρία και συμπαρομαρτούντες σοβαρούς κινδύνους, που αν και μειωμένοι είναι υπαρκτοί, η επέμβαση στην καρδιά θέλει σκέψη. Η απόφαση για να οδηγηθεί ένας ασθενής για χειρουργική επέμβαση στην καρδιά εξαρτάται από το κλινικό σύνδρομο (σταθερή στεφανιαία νόσος/έμφραγμα του μυοκαρδίου, συνύπαρξη στεφανιαίας νόσου επί σοβαρής βαλβιδοπάθειας), τα ευρήματα της στεφανιογραφίας (αριθμός των βλαβών, εντόπιση των βλαβών – ιδίως στο στέλεχος της αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας ή τον εγγύς πρόσθιο κατιόντα κλάδο, σύμπλοκες βλάβες διχασμών αγγείων, έντονα επασβεστωμένες ή πολύ επιμήκεις βλάβες) που ίσως καθιστούν την αγγειοπλαστική με εμφύτευση ενδοπρόθεσης (stent) δύσκολη ή αποφευκταία. Μάλιστα ένας αλγόριθμος εκτίμησης της σοβαρότητας της βλάβης μπορεί να καθοδηγήσει προς την μια ή την άλλη επιλογή (SYNTAX score).

Στην εποχή μας έχει επέλθει η επέλαση της αγγειοπλαστικής, όπου η διακαθετηριακή εμφύτευση stent θεραπεύει όλο και περισσότερο δύσκολες βλάβες στα χέρια έμπειρων καθετηριαστών, ακόμα και αυτές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν «απαγορευτικές». Με χρήση συνεχώς εξελισσόμενων stents, τεχνικών, βοηθητικών εργαλείων και αυξανόμενης ιατρικής εμπειρίας στην Ελλάδα, πράγματι η πλειοψηφία των ασθενών ίσως αποφύγει το χειρουργείο. Υπό αυτές τις συνθήκες, κρίσιμο ρόλο κατέχει η συνολική κατάσταση του ασθενούς: η παρουσία σακχαρώδους διαβήτη και χρόνιας νεφρικής νόσου είναι ισχυρός αποτρεπτικός παράγοντας για εμφύτευση stent και συνηγορεί προς την κατεύθυνση του χειρουργείου, ιδίως σε πολύπλοκες βλάβες. Αποδεικνύεται ότι τέτοιοι χειρουργημένοι ασθενείς επιτυγχάνουν καλύτερη επαναιμάτωση του μυοκαρδίου για περισσότερα χρόνια σε σχέση με όσους έλαβαν ενδοπρόθεση διακαθετηριακά.

Σε κάθε νοσοκομείο ανάλογα με την εμπειρία και την διαθεσιμότητα καρδιοχειρουργικής κλινικής (ή την δυνατότητα γρήγορης σύνδεσης με κλινική άλλου νοσοκομείου), εφαρμόζονται στην πράξη οι διεθνώς αναγνωρισμένες κατευθυντήριες οδηγίες. Συνήθως ο καρδιολόγος που διενεργεί την στεφανιογραφία αναλαμβάνει την ευθύνη να κρίνει εάν η περίπτωση του ασθενούς ανήκει στην κατηγορία όπου σίγουρα επιδέχεται αγγειοπλαστικής με stent ή στην κατηγορία που σίγουρα αυτό δεν είναι προτιμητέο και πρέπει να οδηγηθεί σε χειρουργική επέμβαση ή σε ενδιάμεση κατηγορία όπου πρέπει να συζητηθεί το περιστατικό διεξοδικά στην λεγόμενη «Ομάδα Καρδιάς» με την συμμετοχή καρδιοχειρουργού. Ακολουθεί η ενημέρωση του ασθενούς και των συγγενών και γίνεται προσπάθεια να ληφθεί η ορθότερη απόφαση σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Για να ληφθεί σωστά η απόφαση, η εις βάθος ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα. Η συμβουλή θα πρέπει να προέρχεται από έμπειρους επαρκώς καταρτισμένους καρδιολόγους και σε περίπτωση ενεργοποίησης της «Ομάδας Καρδιάς» κατά προτίμηση από μια αρμονικά λειτουργώσα ομάδα ειδικών όπου ο καθένας είναι αρκετά έμπειρος στον τομέα του. Εάν υπάρχει αρκετός χρόνος, η συζήτηση με την οικογένεια είναι το δεύτερο βήμα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις ασθενών που υπό το βάρος της ψυχολογικής φόρτισης ή και μιας έλλειψης υποστηρικτικού δικτύου από το περιβάλλον τους, καθυστερούν σημαντικά ή δεν λαμβάνουν εν τέλει την ορθή απόφαση σε περίπτωση χειρουργείου κλίνοντας υπερβολικά προς την πλευρά του φόβου. Η οικογένεια πάντα παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή την πορεία. Κι εδώ σε δύσκολες περιπτώσεις ο ρόλος της κλινικής ψυχολογικής υποστήριξης είναι σημαντικός για την ορθολογική διαχείριση αυτής της απόφασης. Άλλωστε μια τέτοια έντονα στρεσογόνος κατάσταση είναι αναμενόμενο να ενεργοποιήσει αδυναμίες και προβλήματα που φέρει το άτομο και η οικογένεια και πρέπει ένας ειδικός να μπορεί να την χειριστεί ομαλά προς το συμφέρον του ασθενούς. Το τρίτο βήμα είναι λήψη της απόφασης από τον ασθενή, μετά από σκέψη, εν πλήρει συνειδήσει αφού συνεκτιμήσει όλα τα δεδομένα που του παρέχουν οι επιστήμονες και με καλή πίστη στο λειτούργημα της Ιατρικής και το αγαθό της Υγείας. Άλλωστε ούτε οι ιατροί θέλουν να θέτουν την τύχη των ασθενών τους σε αδικαιολόγητο κίνδυνο για ευνόητους λόγους. Η απόφαση αυτή πρέπει να δίδεται στους ιατρούς ενυπόγραφα. Τέλος, ακολουθεί προσεκτική οργάνωση και προσχεδιασμός της επέμβασης προβαίνοντας σε όλες τις απαραίτητες εξετάσεις και εξετάζοντας τον καλύτερο χρόνο όπου θα πρέπει να γίνεται το χειρουργείο. Εάν όλα τα παραπάνω γίνουν σωστά, οι ασθενείς λαμβάνουν την σωστή θεραπεία, τεκμηριωμένα, με ασφάλεια και επιτυγχάνουν άριστα αποτελέσματα. Επιστρέφουν σε σχετικά σύντομο διάστημα στην ζωή τους έχοντας επιλύσει με τον καλύτερο τρόπο ένα δύσκολο πρόβλημα. Τελικά μένει μόνο μια μακρινή ανάμνηση να θυμίζει το στρες αυτών των ημερών.

Η καλύτερη συμβουλή για τέτοιες δύσκολες καταστάσεις είναι το διαχρονικό μήνυμα αισιοδοξίας που μας κληρονόμησε ο Επίκουρος:
«Υπάρχουν πολλοί πόνοι που τους θεωρούμε προτιμότερους από την ευχαρίστηση εφόσον η ευχαρίστηση που θα ακολουθήσει εάν τους υπομείνουμε θα είναι για εμάς μεγαλύτερη»

Ή αλλιώς στην περίπτωσή μας, αξίζει όταν συντρέχουν οι λόγοι να υπομείνουμε ένα χειρουργείο εάν αυτό πρόκειται να μας προστατέψει από πρόσκαιρη ή ελλειπή θεραπεία της νόσου μας.

epikouros samos

Επίκουρος
Σάμος, 341 π.Χ. – Αθήνα, 271 π.Χ.)

Πηγές:

  • Franz-Josef Neumann, et al, 2018 ESC/EACTS Guidelines on myocardial revascularization, European Heart Journal, 25 Aug 2018
  • K. Toutouzas, N. Anousakis-Vlachochristou, D. Tousoulis, Everolimus-Eluting Stents or Bypass Surgery for Coronary Disease, N Engl J Med 2015; 373:579-582
  • Eric Anderson, Ο Επίκουρος στον 21ο Αιώνα, Εκδόσεις Θύραθεν, 2002
Νίκος Ανουσάκης - Βλαχοχρήστου Ειδ. Καρδιολόγος

Νίκος Ανουσάκης - Βλαχοχρήστου Ειδ. Καρδιολόγος

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη