Γιατί όλοι πρέπει να κάνουμε το εμβόλιο

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

 

 Ήταν το καλοκαίρι του 2015, στα κεντρικά γραφεία της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας στην Γαλλία, όταν για πρώτη φορά είχα την τύχη να μάθω από τους πρώτους για τις τότε επαναστατικές προκλινικές και κλινικές έρευνες με χρήση ριβονουκλεϊκών οξέων στην καρδιολογία. Η Eva van Rooij συνεπήρε το ακροατήριο, μας μετέφερε στην επανάσταση των ριβονουκλεϊκών θεραπειών και στις νέες λαμπρές δυνατότητες που ανοίγονται για την ιατρική. Τα ριβονουκλεϊκά οξέα, το «λογισμικό» των κυττάρων που μεταφέρουν την πληροφορία του αποθηκευμένου γενετικού μας υλικού για την παραγωγή πρωτεϊνών από τον πυρήνα στο κυτταρόπλασμα, είναι μια αποθέωση της σοφίας της φύσης στο πλαίσιο του κεντρικού δόγματος της μοριακής βιολογίας. Για την ανακάλυψή της λειτουργίας τους, οι Sidney Altman και Thomas Cech μοιράστηκαν το βραβείο Νομπέλ το 1989. 

Νομπελ_1989.png

Πέντε χρόνια μετά, κλεισμένοι στα σπίτια μας (άλλοι λιγότερο – άλλοι περισσότερο), είμαστε αντιμέτωποι με την πρώτη παγκόσμια υγειονομική κρίση στην ζωή μας. «Μου θυμίζει το Τσέρνομπιλ», είπε κάποια θεία. «Εσείς ήσασταν μικροί δεν θυμάστε τι γινόταν τότε». Η χώρα μας λόγω έγκαιρης πληροφόρησης την γλίτωσε με λίγες σχετικά απώλειες στο πρώτο κύμα και σήμερα παραμένει σε αρκετά χαμηλά ποσοστά θνησιμότητας1. Όμως δεν υπάρχει αμφιβολία… Αυτός ο ιός χαρακτηρίζεται από ισχυρή μεταδοτικότητα, αυξημένη βλαπτικότητα και ένα καταστροφικό σύνδρομο «ανοσολογικής υπεραντίδρασης» που σκοτώνει ακόμα και νέους.

Είμαστε αποσβολωμένοι από την δριμύτητα των μέτρων, πολλοί επίσης από την οικονομική καταστροφή που ακολούθησε μια δεκαετία συστημικής οικονομικής κρίσης. Χάσαμε την κοινωνικότητά μας, μέρος των ελευθεριών μας και μαζί με αυτά την συναισθηματική μας ευεξία. Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το κινητό μας τηλέφωνο κατακλύζεται από κραυγές αμφισβήτησης των μέτρων, της επικινδυνότητας του ιού, ακόμα και της ύπαρξής του! Όμως αποδεδειγμένα τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης είναι το μόνο αποτελεσματικό μέτρο ενάντια στην πανδημία 2,3 ως σήμερα. Ειδικότερα σε ένα υπερφορτωμένο αστικό περιβάλλον όπως αυτό της Αθήνας, η επικινδυνότητα του ιού είναι πολλαπλάσια, αφού η ταχύτητα της επέκτασης της πανδημίας εξαρτάται από την πυκνότητα του πληθυσμού4. Η πυκνότητα του πληθυσμού στην Αθήνα είναι 7.500 άνθρωποι/km2, στο «νεκροταφείο» Μπέργκαμο 3.075/km² και στην Θεσσαλονίκη που οριακά άντεξε το ξέσπασμα του ιού (με τα μέτρα εν ισχύ) είναι 5.225/km2. Κατόπιν των ανωτέρω και αφού θυμηθούμε ότι ο ιός μπορεί να κολλάει με την ομιλία5, είναι λογικό να συμπεράνουμε ότι καμία χώρα στον κόσμο με αστική ανάπτυξη δεν θα μπορούσε να ελέγξει την πανδημία χωρίς μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης, υπό οποιεσδήποτε θεωρητικές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. 

Όλα αυτά είναι πολλά, σοβαρά δεδομένα και μαζί με τον καθημερινό βομβαρδισμό των ειδήσεων συνιστούν ένα μεγάλο ψυχολογικό βάρος για τον μέσο Έλληνα. Η λύση που όλοι περίμεναν είναι ένα αποτελεσματικό εμβόλιο. Ανεξάρτητα από την πιθανή ανάγκη για τροποποιημένα εμβόλια κάθε χρόνο, όπως γίνεται με την γρίππη, όλα τα επιστημονικά δεδομένα λένε ότι μόνο ένα καλό εμβόλιο μπορεί να σταματήσει την πανδημία οριστικά και άρα και τα συμπαρομαρτούντα μέτρα που μας ταλανίζουν. Κανένα φάρμακο δεν θα κάνει άτρωτο τον οργανισμό στην λοίμωξη. Αυτό μπορεί να το κάνει μόνο ένα εμβόλιο.

Το θέατρο του παραλόγου!

Θα μπορούσε να είναι μια ευχάριστη παράσταση του Ευγένιου Ιονέσκο, όμως είναι η τωρινή, πολύ αληθινή μας κατάσταση. Η ψυχολογική κατάστασή σε συνδυασμό με την γενικευμένη άγνοια των πολιτών για τα βιολογικά θέματα, οδηγεί την δυσπιστία σε δυσθεώρητα ύψη και την αμφιβολία στην κορυφή! Δυστυχώς, οι προηγούμενες γενιές στερούνται βασικών γνώσεων για την λειτουργία του ανθρώπινου σώματος, ενώ με αυτό ως δεδομένο επιχειρούν να ερμηνεύσουν τα τεκτενόμενα συγχέοντας προσωπικές κοσμοθεωρίες και πολιτικές πεποιθήσεις με την αντικειμενική πραγματικότητα, με φαντασιακούς όρους! Πως αλλιώς να εξηγήσει κανείς τις θεωρίες συνωμοσίας, εκτός ίσως εάν σκεφτεί την περίπτωση της δόλιας διασποράς ψευδών ειδήσεων για διάφορους λόγους που ξεφεύγουν του παρόντος άρθρου6 και χρήζουν εισαγγελικής παρέμβασης; Ψυχραιμία! 

«Μηδείς αγεωμέτρητος εισήτω», φράση που φέρεται να υπήρχε στην είσοδο της Ακαδημίας του Πλάτωνα στην Αθήνα. Δηλαδή κανένας (από αυτούς που εισέρχονται) δεν θα πρέπει να μην ξέρει γεωμετρία και άρα κατ’ αναλογία μαθηματικά, την ρίζα όλων των επιστημών, στις οποίες αποκλειστικά οφείλουμε την σημερινή ευημερία μας. Μηδείς αβιομέτρητος εν έτη 2020, συμπληρώνω εγώ. Μόνο με την επιστημονική μελέτη του κόσμου μπορούμε να καταλήξουμε σε πραγματικά συμπεράσματα. 

89edce71-3e2a-449e-b881-3c66bee07de0.jpg

Διαφορετικά, ας αναρωτηθούμε: εάν πιστέψουμε ότι δεν ισχύουν οι νόμοι της φύσης, μήπως αυτό τότε θα συμπεριλαμβάνει και εμάς τους ίδιους; Τελικά υπάρχουμε στ’ αλήθεια ή μόνο στο μυαλό μας; Μήπως κι εμείς οι ίδιοι είμαστε μια ιδέα, ένα ψηφιακό αποτύπωμα σε ένα κοσμικό τηλεπαιχνίδι; Αν αυτό ισχύει, τότε γιατί πονούμε όταν κοβόμαστε; Τι θα συμβεί αν κάποιος έχει την φαεινή ιδέα ότι θα πετάξει από τον 5ο όροφο, σαν πουλί; Game Over?

Ας γυρίσουμε λοιπόν στα αμείλικτα «Μαθηματικά». Αυτά που δεν θέλαμε να μάθουμε στο σχολειό μας (ή το σχολείο απέτυχε παταγωδώς να μας τα διδάξει). 

Ερωταπαντήσεις για τα νεότερα ριβονουκλεϊκά εμβόλια

 1. Πότε πρόλαβαν και έφτιαξαν το εμβόλιο τόσο γρήγορα;

Δεν το έφτιαξαν πιο γρήγορα απ’ ότι επιτρέπει η σύγχρονη τεχνολογία. Ένα δείγμα ρινικού επιχρίσματος μπορεί να δώσει την ακολουθία του ριβονουκλεϊκού οξέος του ιού σε λίγες ώρες. Σε λίγες ημέρες οι ειδικοί επιστήμονες μπορούν να σχεδιάσουν μια τροποποιημένη ακολουθία κατάλληλη για χρήση στον άνθρωπο. Οι βιομηχανίες που παράγουν το εμβόλιο είναι ήδη λειτουργικές γιατί παράγουν άλλα φάρμακα με την ίδια τεχνική και μόλις λάβουν το αρχείο της ακολουθίας, οι πρώτες ποσότητες εμβολίου βγαίνουν σε λίγες ώρες!

2. Είναι μια νέα τεχνολογία που δεν ξέρουμε πώς δουλεύει

Η βιοτεχνολογία των φαρμάκων και εμβολίων βασιζόμενα σε ριβονουκλεϊκά οξέα μελετάται εκτενέστατα σε ανθρώπινα κύτταρα, ποντίκια, χιμπατζήδες εδώ και πάνω από 10 χρόνια και σε ασθενείς σε κλινικές μελέτες πάνω από 5 χρόνια! Ειδικά τα mRNA εμβόλια έχουν καταδείξει εξαιρετική ασφάλεια7.

3. Δεν έχουν προλάβει να το ελέγξουν για την ασφάλεια του γιατί δεν έχει παρέλθει ικανοποιητικός χρόνος, τα εμβόλια συνήθως τα δοκιμάζουν μια 5ετία

Λάθος. Κάθε είδους φάρμακο για να περάσει σε ανθρώπινη δοκιμή θα πρέπει να έχει αποδείξει τον μηχανισμό δράσης, την ασφάλεια και αποτελεσματικότητά του πρώτα σε πειραματόζωα. Όταν έχουμε πεισθεί ότι είναι ασφαλές, προχωράνε σε μελέτες φάσης Ι (αρχική ασφάλεια σε μικρό δείγμα πληθυσμού), εν συνεχεία φάσης ΙΙ (μεγαλύτερο δείγμα πληθυσμού) και στο τέλος φάσης ΙΙΙ (πολλοί άνθρωποι). Κανένα φάρμακο και κανένα εμβόλιο δεν στερείται από τους ασθενείς εάν περάσει την δοκιμή φάσης ΙΙΙ. Τα μεγέθη των μελετών είναι καθορισμένα με μαθηματικά ώστε να εξασφαλίζουν την μέγιστη δυνατή ασφάλεια δια του ορθού υπολογισμού των τυχόν παρενεργειών, ειδικά για κάθε περίπτωση. Όλα τα εμβόλια μελετώνται για λίγους μήνες, σπάνια έως 2 έτη8,9. Έχει ήδη παρέλθει ένα έτος από τις αρχικές δοκιμές και δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές παρενέργειες. Επιπλέον μελετήθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς ασθενών: τα εμβόλια της γρίππης π.χ. μελετώνται κατά μ.ο. σε 3500 ανθρώπους στις μελέτες φάσης ΙΙΙ10, ενώ το εμβόλιο της BioNTech σε 4354811, ενώ της Moderna σε 30420 ανθρώπους12!!!

4. Τα έκδοχα μπορεί να είναι βλαπτικά

Όχι, τα έκδοχα έχουν ήδη μελετηθεί στο παρελθόν σε άσχετο χρόνο με την πανδημία και είναι ασφαλή13.

5. Δεν ξέρουμε για τις μακροχρόνιες επιδράσεις του

Όχι, αλλά δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές μακροχρόνιες επιδράσεις ούτε για τα εμβόλια γενικά ούτε για τα ριβονουκλεϊκά φάρμακα. Τα εμβόλια όπως και κάθε φάρμακο αναμένεται να έχουν παρενέργειες, αλλά αυτές έχουν μελετηθεί και μετρώνται ή υπολογίζονται ότι είναι σπάνιες. Σε αντιδιαστολή, οι μακροχρόνιες συνέπειες του καπνίσματος είναι τεκμηριωμένες, αλλά συνεχίζουν να πωλούνται νόμιμα!

6. Το εμβόλιο θα μπει στον πυρήνα και θα προκαλέσει μεταλλάξεις στο DNA μου

Κανένα «αγγελιοφόρο» ριβονουκλεϊκό οξύ δεν μπορεί να μπει μέσα στον πυρήνα του κυττάρου (από κατασκευής) αλλά ακόμα και εάν έμπαινε δεν θα μπορούσε να ενσωματωθεί στο DNA. Για να γίνει αυτό θα απαιτούνταν το ένζυμο «αντίστροφη μεταγραφάση», που επιτρέπει την αντίστροφη δημιουργία DNA από RNA και υπάρχει ΜΟΝΟ σε ιούς14.

 7. To εμβόλιο θα μπει στα μιτοχόνδριά μου και θα προκαλέσει μεταλλάξεις στο μιτοχονδριακό DNA μου

Δεν δύναται να ενσωματωθεί και να προκαλέσει μεταλλάξεις στο μιτοχονδριακό DNA για τον ίδιο λόγο, γιατί δεν υπάρχει στα ανθρώπινα κύτταρα η αντίστροφη μεταγραφάση.

Η ώρα της ευθύνης

Θα μπορούσε να επιχειρηματολογεί κανένας για ώρες, αλλά δεν θα ήταν σωστή η ανάλυσή του εάν δεν συμπεριελάμβανε το εξής: ο σύγχρονος άνθρωπος είναι μεγαλωμένος ως εγωιστής! Πιστεύει ότι δεν έχει ανάγκη και δεν οφείλει τίποτα στην κοινωνία. Ίσως πιστεύει ότι δεν υπάρχει καν κοινωνία! Και άρα δεν χρειάζεται να προβληματίσει το μυαλό του, δεν απαιτείται να κάνει καμία ενέργεια, αφού κατά την γνώμη του δεν τον αφορά. «Αφού είμαι υγιής δεν με νοιάζει, ας το κάνουν οι υπόλοιποι, χαζός είμαι;», ή «εγώ τι έφταιξα, το κράτος φταίει για όλα, το κράτος να βρει λύσεις» (άλλες από το να ξεβολευτούμε όμως). «Για μένα μεγαλύτερη σημασία έχει η ελευθερία μου» (να μην φοράω μάσκα κι ας πεθάνουν οι γείτονες π.χ.). Δυστυχώς ο ιός δεν χαρίζεται σε κανέναν, γέρο ή νέο, πλούσιο ή φτωχό, κακομαθημένο και αγενή ή μη. Κινδυνεύουμε όλοι.

Ταυτόχρονα, προκειμένου να πετύχουμε την διακοπή της πανδημίας (και όχι απλά την σχετική ύφεσή της) απαιτείται να εμβολιαστεί ένα πλειοψηφικό ποσοστό του πληθυσμού που τοποθετείται ίσως στο >80-90%, δεδομένου ότι είναι πολύ μεταδοτικός. Η επιστροφή στην ελευθερία περνάει μέσα από το πρώτο βήμα του εμβολιασμού όλου ή σχεδόν όλου του πληθυσμού. Όσο καθυστερούμε, όσο περνάει ο χρόνος, τόσο περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν, με δική μας ευθύνη, ενώ αυξάνει η πιθανότητα μετάλλαξης του ιού, προς μια νέα μορφή που δεν θα τον πιάνουν τα εμβόλια! Επιπλέον, όσο η πανδημία δεν αντιμετωπίζεται μεγεθύνεται η οικονομική καταστροφή των συνανθρώπων μας!

 Στον αγώνα με τον χρόνο, έχουμε όλοι ευθύνη απέναντι στον εαυτό μας και τους άλλους να τρέξουμε να εμβολιαστούμε το συντομότερο δυνατόν. 

Διαβάστε ακόμα πολύ ενδιαφέροντα άρθρα…15–20

  

«Ν’ αγαπάς την ευθύνη, να λες εγώ, 

εγώ μονάχος μου θα σώσω τον κόσμο. 

Αν χαθεί, εγώ θα φταίω»

 

Η ανώτατη αρετή δεν είναι να ΄σαι ελεύτερος, παρά να μάχεσαι για ελευτερία»

Νίκος Καζαντζάκης

Nikos_Kazantzakis-2.jpg

 

 

Πηγές:

  1. Europe: coronavirus deaths per 100,000 by country. Statista https://www.statista.com/statistics/1111779/coronavirus-death-rate-europe-by-country/.
  2. Moosa, I. A. The effectiveness of social distancing in containing Covid-19. Appl. Econ. 52, 6292–6305 (2020).
  3. Thu, T. P. B., Ngoc, P. N. H., Hai, N. M. & Tuan, L. A. Effect of the social distancing measures on the spread of COVID-19 in 10 highly infected countries. Sci. Total Environ. 742, 140430 (2020).
  4. Carozzi, F., Provenzano, S. & Roth, S. Urban Density and COVID-19. https://econpapers.repec.org/paper/izaizadps/dp13440.htm (2020).
  5. Asadi, S., Bouvier, N., Wexler, A. S. & Ristenpart, W. D. The coronavirus pandemic and aerosols: Does COVID-19 transmit via expiratory particles? Aerosol Sci. Technol. 54, 635–638 (2020).
  6. Όχι, το εμβόλιο του κοροναϊού δεν θα συνοδεύεται με τσιπάκι. in.gr https://www.in.gr/2020/11/26/greece/koronaios-theories-synomosias-emvolia-kai-mikrotsip/ (2020).
  7. An, D. et al. Long-term efficacy and safety of mRNA therapy in two murine models of methylmalonic acidemia. EBioMedicine 45, 519–528 (2019).
  8. Dimova, R. B., Egelebo, C. C. & Izurieta, H. S. Systematic Review of Published Meta-Analyses of Vaccine Safety. Stat. Biopharm. Res. 12, 293–302 (2020).
  9. Stassijns, J., Bollaerts, K., Baay, M. & Verstraeten, T. A systematic review and meta-analysis on the safety of newly adjuvanted vaccines among children. Vaccine 34, 714–722 (2016).
  10. WHO | Tables on clinical evaluation of influenza vaccines. WHO http://www.who.int/immunization/diseases/influenza/clinical_evaluation_tables/en/.
  11. Polack, F. P. et al. Safety and Efficacy of the BNT162b2 mRNA Covid-19 Vaccine. N. Engl. J. Med. 383, 2603–2615 (2020).
  12. Baden, L. R. et al. Efficacy and Safety of the mRNA-1273 SARS-CoV-2 Vaccine. N. Engl. J. Med. (2020) doi:10.1056/NEJMoa2035389.
  13. Sedic, M. et al. Safety Evaluation of Lipid Nanoparticle-Formulated Modified mRNA in the Sprague-Dawley Rat and Cynomolgus Monkey. Vet. Pathol. 55, 341–354 (2018).
  14. Central dogma of molecular biology. Wikipedia (2021).
  15. Kaczmarek, J. C., Kowalski, P. S. & Anderson, D. G. Advances in the delivery of RNA therapeutics: from concept to clinical reality. Genome Med. 9, 60 (2017).
  16. Kis, Z., Kontoravdi, C., Dey, A. K., Shattock, R. & Shah, N. Rapid development and deployment of high-volume vaccines for pandemic response. J. Adv. Manuf. Process. 2, e10060 (2020).
  17. Pardi, N., Hogan, M. J., Porter, F. W. & Weissman, D. mRNA vaccines — a new era in vaccinology. Nat. Rev. Drug Discov. 17, 261–279 (2018).
  18. Eisenstein, M. Pharma’s roller-coaster relationship with RNA therapies. Nature 574, S4–S6 (2019).
  19. Haynes, B. F. et al. Prospects for a safe COVID-19 vaccine. Sci. Transl. Med. 12, (2020).
  20. DeWeerdt, S. RNA therapies explained. Nature 574, S2–S3 (2019).
Νίκος Ανουσάκης - Βλαχοχρήστου Ειδ. Καρδιολόγος

Νίκος Ανουσάκης - Βλαχοχρήστου Ειδ. Καρδιολόγος

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη