Η Γυναικομαστία σε ερωτήσεις. Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Ορισμός

Η παρουσία ψηλαφητού μαζικού αδένα (μαστός) στον άνδρα. Θα πρέπει να διαφοροποιηθεί η αληθής γυναικομαστία από την ψευδογυναικομαστία που είναι συσσώρευση λίπους.

Πως εμφανίζεται κλινικά;

Είναι ψηλαφητός ιστός πίσω από τη θηλή και ευαίσθητος στην ψηλάφηση.

Ποια είναι η σημασία του πόνου;

Συνήθως η γυναικομαστία είναι ασυμπτωματική. Ο πόνος ή το αίσθημα τάσης σημαίνει αύξηση του μαζικού αδένα.

Αφορά και στους δύο μαστούς;

Συνήθως ναι, αλλά σε 5-25% των περιπτώσεων μπορεί να αφορά στον ένα μαστό.

Παθοφυσιολογία

Σημαίνει ανισορροπία ανάμεσα στα οιστρογόνα που διεγείρουν την αύξηση του μαστού, και στα ανδρογόνα που αναστέλλουν την αύξηση. Έχουμε αυξημένη παραγωγή οιστρογόνων ή μειωμένη παραγωγή ανδρογόνων, ή αυξημένη μετατροπή ανδρογόνων σε οιστρογόνα στο σώμα.

Παράγονται οιστρογόνα στον άντρα;

Στους όρχεις παράγονται οιστρογόνα που αφορούν το 15% της παραγωγής οιστρογόνων στον άντρα. Τα περισσότερα οιστρογόνα προέρχονται από μετατροπή ανδρογόνων που παράγονται στους όρχεις και στα επινεφρίδια. Η μετατροπή γίνεται στο ήπαρ και στον λιπώδη ιστό.

Σε ποιά ηλικία;

Ασυμπτωματική γυναικομαστία είναι συνήθης στα νεογνά (60-90%), στην εφηβεία 12-15 ετών (60-70%) και με την αύξηση της ηλικίας >50 έτη (20-65%). Σε αυτές τις περιόδους της ζωής θεωρείται σχετικά φυσιολογικό εύρημα και λέγεται ιδιοπαθής.

Άλλα αίτια;

Φάρμακα (10-20%), Υπογοναδισμός (10%), Όγκοι επινεφριδίων και όρχεων (3%), Άλλοι όγκοι, Κακή θρέψη, χρήση αλκοόλ, κίρρωση, νεφρική νόσος, συγγενής υπερπλασία επινεφριδίων, υπερθυρεοειδισμός είναι <10% των περιπτώσεων.

Ποια φάρμακα;

Ανδρογόνα και αναβολικά, φάρμακα που χρησιμοποιούνται σαν θεραπεία στον καρκίνο του προστάτη, διγοξίνη, αντιυπερτασικά, στατίνες, γαστροπροστατευτικά, αντικαταθλιπτικά, αντιεπιληπτικά, και πολλά άλλα , αλλά και συμπληρώματα διατροφής.

Πως ελέγχουμε;

Από το ιστορικό και την φυσική εξέταση ανακαλύπτουμε το 30-40% της αιτίας. Η ταχεία αύξηση, η ηλικία <10 ή μεταξύ 20-50 ετών και η ύπαρξη κάποιου όγκου > 4 εκ. χρειάζονται προσοχή. Μας ενδιαφέρει να σημειώσουμε την ηλικία του ατόμου, τη διάρκεια διόγκωσης, σημεία από το μαστό (πόνος και αίσθημα τάσης), το αν υπάρχει χρήση αλκοόλ ή φαρμάκων, αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό γυναικομαστίας, η θρέψη, άλλα νοσήματα, σημεία θυρεοειδοπάθειας, σεξουαλική διάθεση, κάπνισμα (μαριχουάνα).

Εξετάσεις

Ηπατικά ένζυμα, ουρία, κρεατινίνη, θυρεοειδικές ορμόνες, τεστοστερόνη, οιστραδιόλη, β-HCG, FSH, LH και προλακτίνη. Υπερηχογράφημα όρχεων, ακτινογραφία θώρακος και αξονική τομογραφία κοιλίας.

Πότε υπάρχει υποψία καρκίνου;

Ο καρκίνος μαστού στον άντρα είναι εξαιρετικά σπάνιος <0,2%. Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος σε σ. Klinefelter και σε άντρες συγγενείς γυναικών με ιστορικό καρκίνου μαστού σε νεαρή ηλικία. Συνήθως αφορά στον ένα μαστό και δεν υπάρχει πόνος. Έλκος, σκληρός καθηλωμένος ιστός και διογκωμένοι λεμφαδένες είναι ύποπτα στοιχεία. Θα πρέπει να γίνουν μαστογραφία και βιοψία, που θέτουν τη διάγνωση στο 90% των περιπτώσεων. Απαιτείται μαστεκτομή.

Υποχωρεί η γυναικομαστία;

Όταν είναι πρόσφατης έναρξης και < 3 εκ. υποχωρεί στο 85% των ασθενών. Μπορεί να χρειαστεί 18-36 μήνες. Όταν οφείλεται σε φάρμακα ή υποκείμενο νόσημα υποχωρεί μετά την θεραπεία ή τη διακοπή του φαρμάκου. Αν ο ιστός παραμείνει > 12 μήνες μπορεί να υποχωρήσει πιο δύσκολα (ανάπτυξη ινώδους ιστού).

Όταν δεν υποχωρεί υπάρχει θεραπεία;

Έχει χρησιμοποιηθεί ορμονική θεραπεία. Η ταμοξιφαίνη έχει τις λιγότερες παρενέργειες και τα καλύτερα αποτελέσματα στο αίσθημα τάσης και στη μείωση του μεγέθους. Πλήρης υποχώρηση στο 60% των ασθενών, με καλύτερα αποτελέσματα σε όγκους < 3 εκ και διάρκειας < 4 μήνες. Δίνεται σε δόση 10-20 mg /ημέρα και γίνεται επανέλεγχος μετά 3 μήνες. Σε γυναικομαστία που δεν υποχωρεί με τα φάρμακα, ή > 3 εκ συστήνεται χειρουργική αφαίρεση.

Όλγα Δεβετζάκη, Ενδοκρινολόγος - Διαβητολόγος

Όλγα Δεβετζάκη, Ενδοκρινολόγος - Διαβητολόγος

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη