Γιατρέ,δεν είμαι καλά, πονάει συνέχεια όλο μου το σώμα: Ινομυαλγία- ένα "αόρατο" σύνδρομο.

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Ο πόνος αποτελεί ένα από τα συχνότερα και δυσάρεστα συμπτώματα και τη συχνότερη αιτία για να αναζητήσει κάποιος ιατρική βοήθεια. Ένα από τα πιο κοινά αίτια χρόνιου πόνου είναι η ινομυαλγία. Η διερεύνηση του συνδρόμου της ινομυαλγίας αφορά ποικίλες ιατρικές ειδικότητες και η διάγνωση του τίθεται εξ αποκλεισμού άλλων νευρολογικών, ψυχιατρικών και ρευματολογικών νοσημάτων.

Τι είναι η ινομυαλγία;

Η ινομυαλγία είναι μια χρόνια διαταραχή, η οποία χαρακτηρίζεται από διάχυτο μυοσκελετικό άλγος και γενικευμένη παρουσία ευαίσθητων στην πίεση σημείων. Σύμφωνα με το Αμερικάνικο Κολέγιο Ρευματολογίας (1990), η διάγνωση τίθεται με βάση δυο κριτήρια:

  1. Ιστορικό διάχυτου μυϊκού πόνου, διάρκειας τουλάχιστον τριών μηνών, το οποίο περιλαμβάνει και τα τέσσερα τεταρτημόρια του σώματος, και
  2. Παρουσία εστιακών ευαίσθητων στην πίεση σημείων.

Η παρουσία του δεύτερου κριτηρίου αμφισβητείται τα τελευταία χρόνια, επειδή συχνά ασθενείς με χρόνιο μυοσκελετικό άλγος δεν εμφανίζουν ευαισθησία στις διάφορες μυϊκές ομάδες κατά τη πίεση.

Οι ασθενείς με ινομυαλγία σπάνια εκδηλώνουν μόνο πόνο ή ευαισθησία. Συνήθως συνυπάρχουν και άλλα συμπτώματα, όπως αίσθημα κόπωσης, μη καλός ύπνος που δεν ξεκουράζει, κεφαλαλγία τύπου τάσεως, παραισθησίες, διόγκωση χεριών ή ποδιών, άτυπα κοιλιακά άλγη, δυσουρικά ενοχλήματα, αίσθημα ζάλης, γνωστικές δυσκολίες (όπως δυσκολία συγκέντρωσης, διαταραχές μνήμης) και υποθυμία.

Η διάγνωση του συνδρόμου είναι συχνά δύσκολη μια και πολλές σωματικές και ψυχικές διαταραχές πρέπει να αποκλεισθούν, οι παρακλινικές εξετάσεις είναι φυσιολογικές και πολλοί κλινικοί αγνοούν ή αμφισβητούν την ύπαρξή του. Παρόλα αυτά υπολογίζεται ότι το 2-5% του πληθυσμού πάσχει από ινομυαλγία και μάλιστα σε ποσοστό 90% αφορά γυναίκες μέσης ηλικίας.

Τι άλλο μπορεί να έχει ένας ασθενής με ινομυαλγία;

Συχνά το σύνδρομο της ινομυαλγίας μπορεί να αποτελεί μέρος ενός συνόλου διαφορετικών αλληλεπικαλυπτόμενων συνδρόμων, στα οποία έχει δοθεί ο όρος «Σύνδρομα Κεντρικής Ευαισθησίας». Τα σύνδρομα αυτά είναι:

  1. Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης, το οποίο αλληλεπικαλύπτεται με την ινομυαλγία εξαιρετικά συχνά και με δυσδιάκριτα όρια μεταξύ των δυο συνδρόμων, ώστε πολλοί κλινικοί να τα θεωρούν ως ενιαίο σύνδρομο. Το Σύνδρομο Χρόνιας Κόπωσης χαρακτηρίζεται από σοβαρή κόπωση, διάρκειας τουλάχιστον έξι μηνών και την παρουσία (τουλάχιστον τέσσερα συμπτώματα) διαταραχής πρόσφατης μνήμης και συγκέντρωσης, φαρυγγοδυνία, ευαισθησία κατά την ψηλάφηση λεμφαδένων, διάχυτες μυαλγίες, κεφαλαλγία, καταβολή δυνάμεων μετά από ήπια σχετικά άσκηση.
  2. Η κεφαλαλγία τύπου τάσεως, η άτυπη προσωπαλγία, το σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, η προεμμηνορυσιακή δυσφορική διαταραχή, το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και το ουρηθρικό σύνδρομο.

Συχνά επίσης η ινομυαλγία συνυπάρχει με ψυχικές διαταραχές, σε βαθμό που να κατατάσσεται, από πολλούς ιατρούς, στις ψυχικές διαταραχές και συγκεκριμένα στις σωματόμορφες διαταραχές. Οι πιο συχνές ψυχικές διαταραχές που συνυπάρχουν με το σύνδρομο της ινομυαλγίας είναι η μείζων κατάθλιψη, η μετατραυματική διαταραχή στρες και η διαταραχή πανικού. Στις περισσότερες περιπτώσεις η συνυπάρχουσα ψυχική διαταραχή προηγείται για τουλάχιστον ένα έτος πριν την εκδήλωση του πόνου, καθώς έχει επίσης και χρόνια πορεία με συχνές υποτροπές.

Που οφείλεται το σύνδρομο της ινομυαλγίας;

Δεν είναι γνωστό τι προκαλεί την ινομυαλγία, φαίνεται να παίζουν ρόλο διάφοροι παράγοντες, όπως γενετικοί, περιβαλλοντολογικοί ή/και ψυχολογικοί. Πιστεύεται ότι η επαναλαμβανόμενη διέγερση των νεύρων προκαλεί μια ανώμαλη αύξηση των επιπέδων ορισμένων χημικών ουσιών στον εγκέφαλο που σηματοδοτούν πόνο (νευροδιαβιβαστές). Επιπλέον, οι υποδοχείς του πόνου του εγκεφάλου φαίνεται να αναπτύσσουν ένα είδος μνήμης του πόνου και γίνονται πιο ευαίσθητοι, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να αντιδράσουν υπερβολικά στα σήματα του πόνου.

Ποιά είναι η θεραπεία της ινομυαλγίας;

Η ινομυαλγία είναι ένα χρόνιο νόσημα, το οποίο παρουσιάζει εξάρσεις και υφέσεις και ο κάθε ασθενής το βιώνει με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό. Θεραπεία για πλήρη αποδρομή δεν υπάρχει και η αντιμετώπιση γίνεται πάντα σε προσωπική βάση. Διακρίνουμε τη μη φαρμακευτική και τη φαρμακευτική θεραπεία.

Η μη φαρμακευτική θεραπεία αφορά την εκπαίδευση του ασθενή στην αναγνώριση και διαχείριση των σημείων «πυροδότησης», τη σωστή υγιεινή του ύπνου, την άσκηση χωρίς υπερβολές και καταπόνηση και την ισορροπημένη διατροφή. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με σωματική άσκηση, αλλά και προγράμματα χειρομαλάξεων (μασάζ) , ο βελονισμός και τα ιαματικά λουτρά.

Η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να περιλαμβάνει σκευάσματα που ενισχύουν την σεροτονινεργική νευροδιαβίβαση (SSRI’S) , τη σεροτονινεργική και νοραδρενεργική νευροδιαβίβαση (τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά, SNRI’S) ή αναστέλλουν την γλουταμινική δραστηριότητα (αναστολείς διαύλων ασβεστίου).

Επίλογος

Ο πόνος και η έλλειψη ύπνου που σχετίζονται με την ινομυαλγία μπορούν να επηρεάσουν την λειτουργικότητα του ασθενή στο σπίτι ή στη δουλειά. Η απογοήτευση της αντιμετώπισης μιας συχνά παρεξηγημένης κατάστασης μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη και άγχος που σχετίζεται με την υγεία. Θα πρέπει ο ασθενής λοιπόν να απευθύνεται σε ειδικούς και από την άλλη πλευρά θα πρέπει ο κλινικός να έχει στο μυαλό του ως πιθανή διάγνωση το σύνδρομο της ινομυαλγίας για την αναζήτηση της καταλληλότερης θεραπείας.

Αγγελική Γεράρδου, Ειδικός Νευρολόγος Νευροφυσιολόγος, MSc

 

Πηγές:

  • Διαταραχές των μυών που χαρακτηρίζονται από κράμπες, πόνο και εντοπισμένες μάζες. Adams and Victor’s Νευρολογία ΙΙΙ
  • Wolfe F. Fibromyalgia: the clinical syndrome
  • Schweinhardt P, Sauro KM, Bushnell MC. Fibromyalgia: a disorder of the brain?
  • Georgiades E, Behan WM, Kilduff LP, et.al. Chronic fatigue syndrome: new evidence for a central fatigue disorder.
  • Bartels EM. Fibromyalgia, diagnosis and prevalence. Are gender differences explainable?. Ugeskr Laeger 2009
  • Winfield J.B. Fibromyalgia. Medscape reference 2011.