Καρκίνος, ο ρόλος της διατροφής και της ψυχολογίας στην εξέλιξη της νόσου

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Εισαγωγή

Η καρκινογένεση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία και η ερμηνεία της παθογένεσης είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Η ανάπτυξη ενός καρκίνου είναι το αποτέλεσμα:

  • Γενετικών παραγόντων – μεταλλάξεων ικανών να προκαλέσουν ανώμαλο πολλαπλασιασμό των κυττάρων.
  • Μεταλλάξεων προερχόμενων από διάφορα καρκινογόνα όπως η ακτινοβολία και οι χημικές ουσίες.

Τι προκαλεί ο καρκίνος στα ζωτικά όργανα που προσβάλει;

Ο καρκίνος καταστρέφει φυσιολογικούς ιστούς και περιορίζει τη λειτουργία των ιστών και οργάνων. Καρκίνος χωρίς θεραπευτική αντιμετώπιση προκαλεί διαταραχές στο ανοσολογικό σύστημα και θέτει τα όργανα εκτός λειτουργίας με αποτέλεσμα το θάνατο.

Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου;

  • Χειρουργική επέμβαση
  • Χημειοθεραπεία
  • Ακτινοβολία
  • Ανοσοθεραπεία
  • Ορμονοθεραπεία
  • Συνδυασμό όλων των παραπάνω θεραπειών

Τι μπορεί να προκαλέσει η θεραπεία του καρκίνου στην υγεία του ασθενούς;

Η θεραπεία μπορεί να προκαλέσει ανορεξία, δηλαδή απώλεια επιθυμίας για φαγητό που οδηγεί σε μειωμένη πρόσληψη τροφής. Η καχεξία χαρακτηρίζεται από απώλεια λιπώδους ιστού και σκελετικών μυών. Ο συνδυασμός αυτών προκαλεί υπολευκωματιναιμία και εξασθένιση όπου μαζί με την αναιμία έχει σαν αποτέλεσμα τον περιορισμό της φυσικής δραστηριότητας του ασθενούς και την αναστολή της πρωτεϊνοσύνθεσης. Η απώλεια βάρους και η μειωμένη όρεξη είναι οι κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνητότητας σε ασθενείς με καρκίνο.

Διατροφική αντιμετώπιση

Οι ασθενείς αυτοί χρειάζονται μια διατροφή πλούσια σε πηγές πρωτεϊνών και υψηλά θερμιδική διότι η καχεξία είναι η συχνότερη συνέπεια αυτή της νόσου και γίνεται πιο έντονη καθώς η ασθένεια εξελίσσεται. Ο υπερμεταβολισμός και η μειωμένη πρόσληψη ενέργειας λόγω ανορεξίας μπορεί να αποτελέσει έναν φαύλο κύκλο στην ανάπτυξη της καρκινικής καχεξίας. Εν αντιθέσει με την ασιτία, η απώλεια βάρους που σχετίζεται με τον καρκίνο προέρχεται εξίσου από την απώλεια μυών και λίπους, η κατάσταση αυτή χαρακτηρίζεται από αυξημένο καταβολισμό σκελετικών μυών και μείωση της πρωτεϊνοσύνθεσης. Στόχος αυτού του σχήματος διατροφής είναι η σταθεροποίηση του βάρους χωρίς όμως βελτίωση της άλιπης μάζας. Οι πλούσιες πηγές πρωτεϊνών βοηθούν στην ανάπλαση των ιστών, επομένως οι ασθενείς χρειάζονται πλούσιες πηγές και αρκετές μερίδες στο ημερήσιο διαιτολόγιο τους συγκριτικά με ένα υγιή άνθρωπο. Τα συμπληρώματα διατροφής μπορούν να βελτιώσουν την εξέλιξη της νόσου του ασθενούς. Ωστόσο, αρχικά αν ο ασθενής δεν παρουσιάζει μειωμένη όρεξη και επιθυμία για τις τροφές, δεν προτείνεται η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής εκτός και αν λειτουργεί ως placebo στον ασθενή. Πάντα με προσοχή στις οδηγίες και στην συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη.

Ψυχολογία ασθενούς και εξέλιξη καρκίνου

Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η ψυχολογική διάθεση επηρεάζει και συνδέεται με την λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος. Η ψυχολογία μπορεί να νικήσει τον καρκίνο! Χωρίς να μπορεί να ερμηνευτεί επιστημονικά έχω συναντήσει περιπτώσεις με βάση την εμπειρία μου όπου η καλή ψυχολογία των ασθενών έχει ως αποτέλεσμα την καλή εξέλιξη της νόσου. Όσο πιο γρήγορα αποδεχθούν τόσο οι ασθενείς όσο και οι συγγενείς αυτών την κατάσταση, τόσο καλύτερη η έκβαση. Οι συγγενείς θα πρέπει να έχουν υποστηρικτικό ρόλο ως προς τον ασθενή χωρίς όμως να τον υπερπροστατεύουν με κίνδυνο να τον καθιστούν ανίκανο να κάνει οτιδήποτε έκανε πριν την εμφάνιση της νόσου. Κάτι τέτοιο, οδηγεί στην ανάπτυξη αισθήματος ανεπάρκειας από τους ασθενείς με αποτέλεσμα την απομόνωση στον εαυτό και τις συνεχείς σκέψεις γύρω από την εξέλιξη της υγείας τους. Είναι σημαντικό οι πάσχοντες να συνεχίσουν όλες τις προσφιλείς δραστηριότητες, όπως και πριν την εμφάνιση της νόσου, έτσι ώστε να έχουν διεξόδους διαφυγής και να νιώθουν δημιουργικοί. Ταυτόχρονα η διατήρηση υγιούς βάρους και η αποφυγή ή ο περιορισμός της καχεξίας έχουν σαν αποτέλεσμα μια καλύτερη εικόνα σώματος του ασθενή και μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Πηγές:

L. Kathleen Mahan & Sylvia Escott- Stump <<Krause’s Θεραπευτική Διατροφή>>, 2014 Ιατρικές Εκδόσεις Λίτσας, Αθήνα / Μετάφραση από πρωτότυπο: L. Kathleen Mahan & Sylvia Escott- Stump <<Krause’s Food & Nutrition Therapy>>, 12th Edition.

Χριστίνα Καραχοτζίτη, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Χριστίνα Καραχοτζίτη, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη