Κρανιοεγκεφαλική κάκωση – Μια σοβαρή αιτία αναπηρίας

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Ως κρανιοεγκεφαλική κάκωση (Κ.Ε.Κ) χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε τραύμα στο κεφάλι μπορεί να προκαλέσει κάκωση του κρανίου ή του εγκεφάλου. Συχνά, ορίζεται και ως τραυματική εγκεφαλική κάκωση, διάσειση ή τραύμα της κεφαλής. Η έκβαση μιας ΚΕΚ μπορεί να κυμαίνεται από την πλήρη ανάρρωση μέχρι τη μόνιμη αναπηρία ή ακόμα και το θάνατο.

Ταξινόμηση των ΚΕΚ

Οι ΚΕΚ χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

Ανοιχτή ή διαμπερής εγκεφαλική κάκωση: ένα ξένο, αιχμηρό αντικείμενο (π.χ. μια σφαίρα) εισέρχεται στον εγκέφαλο και προκαλεί βλάβη σε συγκεκριμένη περιοχή.

Κλειστή εγκεφαλική κάκωση: μπορεί να προκληθεί από ένα χτύπημα στο κεφάλι, όπως συμβαίνει για παράδειγμα, σε ένα τροχαίο ατύχημα.

Οι παραπάνω κακώσεις προκαλούν δύο τύπους εγκεφαλικών βλαβών:

Πρωτογενής βλάβη, η οποία πραγματοποιείται τη στιγμή της πρόσκρουσης και μπορεί να περιλαμβάνει κρανιακό κάταγμα. Το μεγαλύτερο ποσοστό της τραυματικής εγκεφαλικής βλάβης λαμβάνει χώρα άμεσα την στιγμή του ατυχήματος.

Δευτερογενής βλάβη, η οποία είναι επιπρόσθετη εξελισσόμενη εγκεφαλική βλάβη και μπορεί να λαμβάνει χώρα ώρες αλλά και μέρες μετά το τραύμα και περιλαμβάνει αυξημένη ενδοκρανιακή πίεση, οίδημα, αιμάτωμα, ισχαιμία και λοίμωξη.

Οι επιπτώσεις των ΚΕΚ

Η αρχική εγκεφαλική κάκωση συχνά συνδυάζεται με μεταβολή στη λειτουργία πολλών συστημάτων του οργανισμού. Ανάλογα την περιοχή που έχει προσβληθεί έχουμε και τις ανάλογες δυσκολίες.

  • επιληπτική κρίση
  • παράλυση
  • απώλεια συνείδησης ή κώμα
  • εγκεφαλική αιμορραγία
  • απώλεια μνήμης
  • διαταραχές ακουστικής επεξεργασίας
  • διαταραχές ομιλίας, συγκέντρωσης, επικοινωνίας
  • διαταραχές κατάποσης
  • γρήγορες εναλλαγές στη συναισθηματική διάθεση

Η κλινική εικόνα του κάθε ατόμου εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως την αρχική εγκεφαλική βλάβη, τις δευτερογενείς βλάβες, την ηλικία, τη γενικότερη σωματική κατάσταση και την υποστήριξη από την οικογένεια και τις υπηρεσίες υγείας.

Πρόγνωση

Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από τη σοβαρότητα και τη θέση του τραύματος. Μόνιμη αναπηρία μπορεί να προκληθεί περίπου στο 10% των ήπιων τραυματισμών ενώ στους μέτριους και στους σοβαρούς τραυματισμούς το ποσοστό ανεβαίνει περίπου στο 66% και 100% αντίστοιχα. Ασθενείς με ήπιας μορφής ΚΕΚ μέσα σε τρεις εβδομάδες συνήθως είναι σε θέση να ζουν ανεξάρτητα όπως έκαναν και πριν τον τραυματισμό. Αντιθέτως, οι περισσότεροι ασθενείς με σοβαρό κλειστό τραυματισμό στο κεφάλι είτε πεθαίνουν ή είναι σε κώμα, γεγονός που αποτελεί ισχυρό προγνωστικό δείκτη κακής έκβασης. Η πρόγνωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την πρόσβαση σε άμεση, εξειδικευμένη θεραπεία στην οξεία της φάση.

Ο ρόλος της διεπιστημονικής ομάδας στην αποκατάσταση

Η διεπιστημονική ομάδα (η οποία μπορεί να αποτελείται από φυσίατρο, νευρολόγο και ιατρούς άλλων ειδικοτήτων, φυσικοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές, νευροψυχολόγους, κλινικούς ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς) είναι υπεύθυνη για την αξιολόγηση του ασθενή κατά τη νοσηλεία του στη μονάδα εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) και κατά την έξοδό του από αυτή με σκοπό τον σχεδιασμό του κατάλληλου προγράμματος αποκατάστασης. Οι πρώιμες θεραπευτικές παρεμβάσεις μέσα στην ΜΕΘ είναι απολύτως απαραίτητες για την πρόληψη και την ελαχιστοποίηση των επιπλοκών της παρατεταμένης ακινητοποίησης του ασθενούς κατά την κωματώδη φάση καθώς διευκολύνουν την αποθεραπεία του ασθενή μετά την έξοδό του από αυτή. Σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος αποκατάστασης είναι σημαντικό να γίνεται αξιολόγηση της πορείας του ασθενή και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας από την διεπιστημονική ομάδα ώστε να γίνονται οι απαραίτητες τροποποιήσεις όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Ο ρόλος της λογοθεραπείας στις ΚΕΚ

Ο λογοθεραπευτής έχει καθοριστικό ρόλο στην αποκατάσταση, καθώς αυτός θα αξιολογήσει τον λόγο, την ομιλία, την προσοχή, την αντίληψη, τη συγκέντρωση, τη μνήμη, την επίλυση προβλημάτων αλλά και την ικανότητα σίτισης του ασθενή. Τα δεδομένα της αξιολόγησης θα χρησιμοποιηθούν για τον σχεδιασμό ενός κατάλληλου προγράμματος παρέμβασης που θα βοηθήσει το άτομο να επικοινωνεί αλλά και να σιτίζεται αποτελεσματικά στην ζωή του μετά το ατύχημα.

Ο ρόλος του ψυχολόγου στις ΚΕΚ

Καθοριστικός είναι και ο ρόλος του ψυχολόγου για την έκβαση της αποκατάστασης καθώς αυτός θα συζητά με τον ασθενή τους προβληματισμούς του, θα αξιολογεί την συναισθηματική του κατάσταση και θα τον βοηθήσει να επεξεργαστεί τα νέα δεδομένα αλλά και να ξεπεράσει τις συναισθηματικές εναλλαγές που προκύπτουν μετά από την ΚΕΚ. Η συμβολή και η ψυχολογική υποστήριξη από τον ψυχολόγο είναι σημαντική εκτός από τον ασθενή και για την οικογένειά του καθώς τα υπόλοιπα μέλη θα χρειαστούν επίσης βοήθεια προκειμένου να διαχειριστούν τις ανάγκες του ατόμου που έχει υποστεί ΚΕΚ.

Σοφία Μαυρέα, Λογοθεραπεύτρια MSc