Κύστεις νεφρού. Συχνές αλλά όχι πάντα αθώες

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Γενικά

Οι απλές κύστεις του νεφρού μπορούν να εμφανιστούν εντός του νεφρού ή στην επιφάνειά του. Συνήθως, εμφανίζονται στην ενήλικη ζωή ενώ έχει υπολογιστεί ότι περίπου το 50% των ανθρώπων άνω των 50 ετών έχουν τουλάχιστον μία απλή νεφρική κύστη. Έχουν ομαλό σφαιρικό ή οβάλ σχήμα και περιέχουν ορώδες υποκίτρινο συνήθως υγρό. Παρότι ξεκινούν από μικρό μέγεθος μπορεί να λάβουν πολύ μεγάλες διαστάσεις. Δεν προκαλούν συνήθως καμιά συμπτωματολογία και ανακαλύπτονται τυχαία σε έλεγχο με υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία για άλλη αιτία. Από την κλινική εξέταση (ειδικά στις κύστεις του κάτω πόλου) είναι δυνατόν να ψηλαφηθούν εφόσον είναι αρκετά μεγάλες ως στρογγυλά μορφώματα με ομαλό περίγραμμα.

Συμπτώματα-Διάγνωση

Δεν παρουσιάζουν συμπτώματα εκτός και αν λάβουν πολύ μεγάλες διαστάσεις οπότε και μπορεί ο ασθενής να παρουσιάσει βύθιο οσφυϊκό άλγος ενώ σπάνια μπορεί να αποτελέσουν αίτιο υπέρτασης. Ο βασικό τρόπος για να την ανακαλύψουμε είναι το υπερηχογράφημα και συνήθως ανευρίσκονται τυχαία για άλλο λόγο. Αν τα χαρακτηριστικά μιας απλής κύστης είναι: έλλειψη εσωτερικών αντανακλάσεων, καλά αφοριζόμενο τοίχωμα με ομαλά και λεπτά όρια και σφαιρικό ή οβάλ σχήμα. Κύστεις με αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν ελάχιστη πιθανότητα να υποκρύπτουν κακοήθεια. Αν κάποιο από τα χαρακτηριστικά αυτά δεν είναι εμφανές, τότε χρειάζεται παραπέρα έλεγχος με αξονική τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία πάντα με την χορήγηση ενδοφλέβιου σκιαγραφικού. Ο Bosniak καθόρισε τα κριτήρια μιας απλής κύστης στην αξονική τομογραφία και με βάση αυτή την ταξινόμηση και την κλινική εικόνα ο ουρολόγος καθορίζει την παρακολούθηση του ασθενούς. Σε γενικές γραμμές οι απλές κύστεις δεν πρέπει να προσλαμβάνουν σκιαγραφικό.

Ταξινόμηση κατά Bosniak

Τύπος

Χαρακτηριστικά

Πιθανότητα κακοήθειας

I

Απλή κύστη

Λεπτό τοίχωμα

Πυκνότητα νερού

Χωρίς διαφράγματα, ασβεστοποίηση ή στέρεο περιεχόμενο

0%

II

Ένα ή ελάχιστα λεπτά διαφραγμάτια εντός αυτής <1 mm ή λεπτές ασβεστοποιήσεις

Μόλις υπαρκτή σκιαγραφική ενίσχυση

Ομαλό περίγραμμα

0%

IIF

Πολλαπλά παχύτερα διαφραγμάτια ή αυξημένου πάχους τοίχωμα, μικρή σκιαγραφική ενίσχυση διαφραγματίων ή τοιχώματος,

5%

III

Παχιά, ακανόνιστα διαφράγματα ή πεπαχυσμένο τοίχωμα με έντονη σκιαγραφική ενίσχυση

55%

IV

Ότι και στην Bosniak III και επιπλέον εντός της κύστης παρουσία μαλακού ιστού

100%

Πότε μπορεί να είναι επικίνδυνη

Η πλειοψηφία των κύστεων που ανευρίσκονται καθημερινά ανήκουν στις 2 πρώτες κατηγορίες κατά Bosniak, οι οποίες είναι καλοήθεις και δεν χρειάζονται παρακολούθηση ούτε θεραπεία. Ωστόσο εφόσον οι κύστεις ταξινομηθούν από ΙΙF και πάνω απαιτούνται κάποια βήματα γιατί έχουν πιθανότητες να υποκρύπτουν κακοήθεια. Στο στάδιο ΙΙF η παρακολούθηση γίνεται με αξονική ή υπέρηχο στους 6 μήνες και στον ένα χρόνο και μετά κάθε χρόνο για 5 χρόνια. Αντίθετα οι ΙΙΙ και ΙV απαιτούν χειρουργική αφαίρεση γιατί η πιθανότητα να υποκρύπτουν κακοήθεια είναι μεγάλη. Παλαιότερα σε ύποπτες κύστεις γινόταν παρακέντηση για έλεγχο του υγρού. Σήμερα αυτή η πρακτική έχει εγκαταλειφθεί. .

Θεραπεία

Η εξέλιξη των απλών κύστεων είναι βραδεία, ασυμπτωματική και συνήθως χωρίς επιπλοκές και για αυτό το λόγο δεν απαιτείται κάποια ιδιαίτερη θεραπεία. Ωστόσο χειρουργική εξαίρεση της κύστης απαιτείται: όταν υπάρχουν διαγνωστικές αμφιβολίες ή πίεση του νεφρού, της αποχετευτικής μοίρας είτε των αγγείων, λόγω κυρίως της θέσης και του μεγέθους της κύστης (και άρα αντίστοιχη συμπτωματολογία) αλλά και όταν η κύστη ταξινομείται ως Bosniak III ή IV ή εφόσον μια Bosniak IIF παρουσιάσει εξέλιξη. Στις μέρες μας υπάρχει πλέον η επιλογή της ελάχιστα επεμβατικής αντιμετώπισης (λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά) με ελάχιστο πόνος, πολύ καλό μετεγχειρητικό αποτέλεσμα και γρήγορη επάνοδο στην καθημερινότητα. 

Πηγές:

  1. Israel GM, Bosniak MA. How I do it: evaluating renal masses. 2005;236 (2): 441-50.
  2. Warren KS, Mcfarlane J. The Bosniak classification of renal cystic masses. BJU Int. 2005;95 (7): 939-42.
Παναγιώτης Μουρμούρης Ουρολόγος - Ανδρολόγος MD MSc PhD FEBU

Παναγιώτης Μουρμούρης Ουρολόγος - Ανδρολόγος MD MSc PhD FEBU

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη