Μεσογειακή Διατροφή και Καρδιαγγειακή Υγεία

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Πολύς λόγος έχει γίνει τις τελευταίες δεκαετίες για τον ρόλο της διατροφής στην υγεία και ιδιαίτερα της καρδιάς και των αγγείων. Ιδιαιτέρως προσφιλής σε εμάς τους Έλληνες, η Μεσογειακή διατροφή έχει αναδειχθεί σε μείζων παράγοντα προάσπισης της υγείας. Θα περίμενε κανείς ότι οι Έλληνες θα είναι ακόμα οι πιο υγιείς κάτοικοι της Ευρώπης, εκμεταλλευόμενοι αυτή την προνομιακή παράδοση. Όμως η στατιστική ανάλυση της πραγματικότητας της υγείας στην Ελλάδα απογοητεύει! Η Ελλάδα σήμερα έχει υψηλά ποσοστά παχυσαρκίας στον γενικό πληθυσμό (15-20%) και δυστυχώς είναι η 1η χώρα στην Ε.Ε. στην παιδική παχυσαρκία (21,3%)! Επιπλέον η Ελλάδα δεν εκμεταλλεύτηκε επαρκώς την πρόοδο της Ιατρικής (έγκαιρη διάγνωση, νέα φάρμακα, σύγχρονες επεμβάσεις) διότι οι Έλληνες τόσο στις πόλεις όσο και στα χωριά ακολουθούν σε γενικές γραμμές κακή διατροφή Δυτικού τύπου και δεν αθλούνται, με αποτέλεσμα το προσδόκιμο επιβίωσης να παραμείνει στάσιμο για πολλά χρόνια ενώ οι βόρειοι λαοί της Ευρώπης έκαναν άλματα βελτίωσης.

Κυρίαρχο ρόλο στην επικράτηση του Δυτικού τρόπου διατροφής έχει η ανάπτυξη του καταναλωτισμού, η τεχνητή ανάγκη για τέρψη της γεύσης κάθε μέρα, η συνήθεια της απόλαυσης του φαγητού ως υποκατάστατο άλλων απολαύσεων ίσως. Χρειάζεται να ασχοληθούμε περισσότερο με τον εαυτό μας και να πληροφορηθούμε επαρκώς. Αφ’ ενός η Πολιτεία και οι επιστήμονες να καταρτίσουν προγράμματα δημόσιας αγωγής υγείας ώστε να κρούσουν τον κώδωνα του κινδύνου και αφ ετέρου οι πολίτες να ακούσουν, να συζητήσουν και δραστηριοποιηθούν ώστε να αλλάξουν οι ίδιοι τους όρους της ζωής τους, στο πλαίσιο μιας ισορροπίας διάθεσης - σωματικής υγείας. 

Ο άνθρωπος εξελίχθηκε μέσα στην φύση, ως μέρος της απλώνοντας το χέρι και απολαμβάνοντας τους καρπούς της. Όμως είναι άραγε όλες οι τροφές το ίδιο καλές και κατάλληλες για κάθε οργανισμό; Κι ακόμα περισσότερο, οι μετά από παρέμβαση του ανθρώπου τροποποιημένες φυσικές πρώτες ύλες έχουν ομοίως καλή επίδραση; Από πού προέρχονται οι ασθένειες των ανθρώπων; Από την δεκαετία του ‘50 η επιστημονική κοινότητα γνωρίζει ότι η αυξημένη χοληστερόλη σχετίζεται με το έμφραγμα, το εγκεφαλικό και τον θάνατο. Ακολουθώντας τα παραπάνω, ο Ancel Keys, Φυσιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μιννεσότα των Η.Π.Α. σχεδίασε το 1958 την περίφημη «Μελέτη των 7 Χωρών» που έμελλε να αλλάξει ριζικά την επιστημονική γνώση. Από αυτόν μάθαμε ότι συγκρίνοντας τις διατροφικές συνήθειες των κατοίκων των Η.Π.Α., της Ιαπωνίας, της Φινλανδίας, της Ολλανδίας, της Γιουγκοσλαβίας, της Ιταλίας και της Ελλάδας προκύπτει ότι τα χαμηλά ποσοστά καρδιαγγειακών επεισοδίων που παρουσίαζαν οι κάτοικοι της Ιταλίας και της Ελλάδας οφείλονταν στην διατροφή τους. Από τότε δεκάδες επιστημονικές μελέτες στα μεγαλύτερα επιστημονικά περιοδικά του κόσμου που συμπεριέλαβαν περίπου 13.000.000 ανθρώπους επιβεβαίωσαν και ανέλυσαν περισσότερο τα ευρήματα. 

Η Μεσογειακή Διατροφή

Σήμερα έχουμε ορίσει την «Μεσογειακή Διατροφή» ως μια πρότυπο διατροφή υγείας για όλο τον κόσμο, αυτήν που βασίζεται στις συνήθειες των κατοίκων των ελαιοπαραγωγικών περιοχών της Μεσογείου πριν το 1950 και τυπικά χαρακτηρίζεται από τα εξής:

  1. χαμηλή κατανάλωση κρέατος,
  2. υψηλή κατανάλωση φρέσκων λαχανικών – οσπρίων – φρούτων - ξηρών καρπών -  ανεπεξέργαστων δημητριακών,
  3. σχετικά υψηλή κατανάλωση φυτικών λιπών προερχόμενων από το ελαιόλαδο κι ελάχιστα από ζωικά λιπαρά,
  4. μέτρια - υψηλή κατανάλωση ψαριού,
  5. μικρή - μέτρια κατανάλωση γαλακτοκομικών και
  6. μέτρια κατανάλωση αλκοόλ.

Εντυπωσιακό είναι ότι τα πιο ισχυρά και σημαντικά στοιχεία της Μεσογειακής διατροφής είναι η πολύ χαμηλή κατανάλωση κρέατος, η πολύ υψηλή κατανάλωση φυτικών τροφών και η μέτρια κατανάλωση κρασιού κ.α. αλκοολούχων. Αυτά τα 3 αθροιζόμενα μαζί μας δίνουν το 77% του οφέλους της Μεσογειακής διατροφής στην υγεία. Και όλα αυτά βέβαια ενταγμένα σε ένα τρόπο ζωής με κίνηση και μυική άσκηση, όπου οι προσλαμβανόμενες θερμίδες καταναλώνονται καθημερινά.

Είναι τέτοια η επίδραση της Μεσογειακής Διατροφής που κάποιοι λένε ότι ισοδυναμεί με φαρμακευτική θεραπεία σε πολλές περιπτώσεις. Η υιοθέτησή της έναντι της σύγχρονης διατροφής πλούσιας σε θερμίδες, ζωικά λίπη και ζάχαρη, μειώνει τα ποσοστά θανάτου, τον καρκίνο, την υπέρταση, το έμφραγμα του μυοκαρδίου και την καρδιακή ανεπάρκεια, τα αγγειακά εγκεφαλικά, τον σακχαρώδη διαβήτη και τις νευροεκφυλιστικές νόσους κατά περίπου 30%. Βασιζόμενοι σε ένα φυτικό πρότυπο διατροφής με λίγο λευκό κρέας και καθόλου ή ελάχιστο κόκκινο κρέας, αρκετό ελαιόλαδο και καθημερινή κατανάλωση 1-2 ποτήρια κόκκινου κρασιού, μπορούμε να επιτύχουμε θεαματικά αποτελέσματα στην υγεία μας και της οικογένειά μας. Αρκεί να καταλάβουμε ότι απαιτείται σωστή και σταθερή εφαρμογή για μεγάλο χρονικό διάστημα, ουσιαστικά για πάντα. Οι γονείς πρέπει να εκπαιδεύσουν τα παιδιά τους να αποφεύγουν το κατά δυνατόν τις τροφές που βλάπτουν την υγεία τους, από νωρίς. 

Δεν μπορούμε να εμπιστευόμαστε πλήρως τα ένστικτά μας και τις σωματικές επιθυμίες μας. Η γνώση μας δίνει την δύναμη να αλλάξουμε τον εαυτό μας προς μια ζωή μεγαλύτερη, υγιέστερη, δυνατότερη. Αρκεί να πειστούμε ότι μπορούμε να εφαρμόσουμε τις αλλαγές που χρειαζόμαστε! Κι αν πειστούμε η δύναμη της θέλησης μπορεί να αλλάξει την ψυχολογία της συνήθειας!

Νίκος Ανουσάκης-Βλαχοχρήστου
Στρατιωτικός Ιατρός, Ειδ/νος Καρδιολόγος, Ν.Ν.Α.
Διδακτορικός ερευνητής, Ιατρική σχολή Ε.Κ.Π.Α. & Ι.ΙΒ.Ε.Α.Α.