Μυξοιδηματικό κώμα

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Τι είναι;

Το Μυξοιδηματικό κώμα είναι μια εξαιρετικά σπάνια κατάσταση, είναι το τελικό στάδιο υποθυρεοειδισμού, όταν η πάθηση δεν θεραπεύεται. Χαρακτηρίζεται από προοδευτική κόπωση, καταβολή, υποθερμία, μειωμένη λειτουργία των πνευμόνων, υπογλυκαιμία, χαμηλά επίπεδα νατρίου και μπορεί να οδηγήσει σε shock και θάνατο. Παρουσιάζεται συχνότερα χειμερινούς μήνες, σε ηλικιωμένους ασθενείς με συνυπάρχουσα πνευμονική ή αγγειακή νόσο και τα ποσοστά θνητότητας υπερβαίνουν το 50%.

Ο ασθενής ( ή κάποιος συγγενής του αν ο ίδιος δεν έχει την δυνατότητα) αναφέρει ιστορικό θυρεοειδοπάθειας, λήψης ραδιενεργού ιωδίου, ακτινοβολίας του τραχήλου ή θυρεοειδεκτομής. Το ιστορικό δείχνει προοδευτική έναρξη λήθαργου που καταλήγει σε κώμα. Η κλινική εξέταση δείχνει βραδυκαρδία, υποθερμία (με θερμοκρασία χαμηλότερη από 24 βαθμούς). Ο ασθενής είναι συνήθως παχύσαρκη, γυναίκα με ωχρό δέρμα, βραχνή φωνή, μεγάλη γλώσσα, λεπτή τρίχα, οιδηματώδη μάτια, ειλεό και βραδέα αντανακλαστικά. Μπορεί να συνυπάρχουν και άλλες ασθένειες όπως πνευμονία, έμφραγμα, εγκεφαλική θρόμβωση και αιμορραγία στο γαστρεντερικό. Επίσης μπορεί να συνυπάρχουν σπασμοί, χαμηλά επίπεδα ασβεστίου αίματος και αυξημένα επίπεδα ασβεστίου ούρων.
Συλλογή υγρού υπάρχει στους πνεύμονες, το περικάρδιο και στην κοιλιά. Οι εξετάσεις δείχνουν χαμηλά επίπεδα FT4 και αυξημένα επίπεδα TSH, και συνήθως αυξημένα αυτοαντισώματα θυρεοειδούς που σημαίνουν υποκείμενη θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

Η παθοφυσιολογία του μυξοιδήματος συμπεριλαμβάνει τρία χαρακτηριστικά: κατακράτηση διοξειδίου του άνθρακα και υποξία, διαταραχή υγρών και ηλεκτρολυτών, υποθερμία. Η κατακράτηση του διοξειδίου του άνθρακα οφείλεται σε μεγάλη καταστολή της πνευμονικής λειτουργίας που μπορεί να επιδεινώνεται από συνυπάρχουσα παχυσαρκία, καρδιακή ανεπάρκεια, ειλεό, πνευμονία, πλευριτική συλλογή, ακινησία, καταστολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, και φτωχή λειτουργία των μυών του θώρακα. Η διαταραχή υγρών και ηλεκτρολυτών οφείλεται σε δυσλειτουργία των νεφρών. Το βασικό πρόβλημα είναι η υπονατριαιμία. Η υποθερμία είναι ένα σύμπτωμα που συχνά δεν αναγνωρίζεται. Η ταχεία αύξηση της θερμοκρασίας αντενδείκνυται γιατί μπορεί να προκαλέσει ταχεία αγγειοδιαστολή και shock. Μία αύξηση στη θερμοκρασία του σώματος μπορεί να είναι ένδειξη της θεραπείας μας.

Παθήσεις που προδιαθέτουν σε μυξοιματικό κώμα

Παθήσεις που μπορεί να προδιαθέσουν σε μυξοιδηματικό κώμα είναι καρδιακή ανεπάρκεια, πνευμονία και χορήγηση αγχολυτικών και κατασταλτικών φαρμάκων σε ασθενή με σοβαρό υποθυρεοειδισμό. Ανεπάρκεια επινεφριδίων μπορεί να συνυπάρχει είτε λόγω έκπτωσης στη λειτουργία της υπόφυσης είτε λόγω συνυπάρχουσας αυτοάνοσης καταστροφής των επινεφριδίων (σύνδρομο Schmidt’s). Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται υποκατάσταση με γλυκοκορτικοειδή μέχρι να αποκατασταθεί η επινεφριδιακή λειτουργία. Είναι πολύ βασικό να διαχωρίσουμε το μυξοιδηματικό κώμα που οφείλεται σε πρωτοπαθή βλάβη του αδένα και σε αυτό που οφείλεται σε κεντρικό υποθυρεοειδισμό (βλάβη της υπόφυσης) γιατί στην δεύτερη περίπτωση είναι απαραίτητη η υποκατάσταση με γλυκοκορτικοειδή. Στοιχεία που βοηθούν στη διάγνωση είναι πιθανή αμηνόρροια, απώλεια τριχωτού στο σώμα και φυσιολογικά ή χαμηλά επίπεδα TSH. Απεικόνιση της υπόφυσης με αξονική ή μαγνητική τομογραφία μπορεί να δείξει διόγκωση του τουρκικού εφιππίου (χώρος του εγκεφάλου στον οποίο εδράζεται η υπόφυση).

Υποθυρεοειδισμός και νευροψυχιατρική νόσος

Ο υποθυρεοειδισμός συχνά συνοδεύεται από κατάθλιψη , που μπορεί να είναι αρκετά σοβαρή. Σπανιότερα σε σοβαρό υποθυρεοειδισμό μπορεί να εκδηλωθεί παράνοια ή και μανία (myxedema madness). Κάποιοι από αυτούς μπορεί να βελτιωθούν με χορήγηση θυροξίνης (Τ4) μόνο. Και η αποτελεσματικότητα αυτής της αγωγής έχει οδηγήσει στην υπόθεση ότι η προσθήκη θυροξίνης στην αγωγή για την κατάθλιψη, μπορεί να βοηθήσει και ασθενείς χωρίς ιστορικό θυρεοειδικής νόσου. Αλλά αυτή είναι μια υπόθεση που είναι δύσκολο να αποδειχθεί.

Θεραπεία

Το μυξοιδηματικό κώμα είναι οξεία ιατρική κατάσταση και χρειάζεται μονάδα αυξημένης φροντίδας, με σταθερή παρακολούθηση σε monitor και υποστήριξη αναπνευστικής λειτουργίας. Θεραπεύεται οποιαδήποτε υποκείμενη πάθηση. Χορηγείται θυροξίνη ενδοφλέβια γιατί η πιθανότητα να απορροφηθούν φάρμακα είναι φτωχή. Κλινικά παρατηρούμε την θερμοκρασία και την αποκατάσταση της εγκεφαλικής και της πνευμονικής λειτουργίας. Αν υπάρχει υποψία ανεπάρκειας επινεφριδίων χορηγούνται γλυκοκορτικοειδή. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή για την πιθανότητα στηθάγχης, καρδιακής ανεπάρκειας ή αρρυθμίας σε ηλικιωμένους ασθενείς με υποκείμενη στεφανιαία νόσο. Η πρόγνωση τα τελευταία χρόνια έχει βελτιωθεί. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από την σωστή αντιμετώπιση των συνεπειών του υποθυρεοειδισμού αλλά και των υποκείμενων παθήσεων εφ’ όσον διαγνωσθούν.

Όλγα Δεβετζάκη, Ενδοκρινολόγος - Διαβητολόγος

Όλγα Δεβετζάκη, Ενδοκρινολόγος - Διαβητολόγος

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη