Πώς επηρεάζονται νευροψυχιατρικά οι ασθενείς με νόσο του Parkinson- μη κινητικά συμπτώματα

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Λίγα λόγια για τη νόσο

Η νόσος του Parkinson (NP) είναι η δεύτερη πιο συχνή εκφυλιστική διαταραχή του κεντρικού συστήματος, μετά τη νόσο Alzheimer. Είναι μια χρόνια προοδευτική νόσος που εμφανίζεται ως αποτέλεσμα της απώλειας νευρώνων στα βασικά γάγγλια του εγκεφάλου, που παράγουν τη νευροδιαβιβαστική ουσία ντοπαμίνη. Τα συμπτώματα της NP οφείλονται στην έλλειψη της ντοπαμίνης, η οποία συνδέεται με τον έλεγχο της κίνησης. Πήρε το όνομά της από τον Δρ Τζέιμς Πάρκινσον, ο οποίος περιέγραψε πρώτος την πάθηση στην έκθεσή του με τίτλο «Η τρομώδης παράλυση» (The Shaking Palsy) το 1817.

Η μέση ηλικία εμφάνισης της νόσου του Πάρκινσον είναι περίπου τα 60 έτη. Συνήθως εμφανίζεται σε άτομα ηλικίας μεγαλύτερης των 50 ετών, αλλά μερικές φορές μπορεί να εκδηλωθεί σε ενήλικες μικρότερης ηλικίας, από τα 30 έως τα 50 έτη (και, σπανίως, σε ακόμα νεότερα άτομα).

Η NP χαρακτηρίζεται από κινητικά συμπτώματα, δηλαδή συμπτώματα που σχετίζονται με τη κίνηση, με κυριότερα τον τρόμο ηρεμίας, τη βραδυκινησία, τη δυσκαμψία και την αστάθεια στάσης και βάδισης. Επίσης στα κινητικά συμπτώματα συμπεριλαμβάνονται και η καμπτική στάση σώματος, η υπομιμία, ο μικρός βηματισμός, το “πάγωμα” και η μικρογραφία. Η NP συσχετίζεται και με συμπτώματα που δεν έχουν σχέση με τη κίνηση, τα μη κινητικά συμπτώματα, τα οποία επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση του ασθενούς αλλά και το οικείο του περιβάλλον. Στο παρών άρθρο θα αναπτύξουμε περισσότερο τα μη κινητικά συμπτώματα της νόσου.

Τι είναι τα μη κινητικά συμπτώματα;

Ενώ τα κινητικά συμπτώματα θεωρούνται εδώ και πολύ καιρό τα κύρια συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον, τα μη κινητικά συμπτώματα, τα οποία δεν σχετίζονται με δυσκολίες στην κίνηση, αναγνωρίζονται ολοένα και περισσότερο ως συνήθη και σημαντικά στοιχεία της πάθησης. Τα μη κινητικά συμπτώματα ποικίλουν ιδιαίτερα και μπορούν να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε στάδιο της νόσου. Περιλαμβάνουν αισθητηριακά συμπτώματα (πόνος, απώλεια όσφρησης) γαστρεντερικά συμπτώματα (δυσκοιλιότητα, ακράτεια κοπράνων, ναυτία) συμπτώματα από το αυτόνομο (υπόταση, στυτική δυσλειτουργία, εφίδρωση) νευροψυχιατρικά συμπτώματα (άγχος, κατάθλιψη, ψύχωση, άνοια), διαταραχές ύπνου (αϋπνία, έντονα όνειρα).

Τα μη κινητικά συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν τη ζωή των ατόμων με νόσο του Πάρκινσον στον ίδιο ή σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι τα κινητικά συμπτώματα, ειδικά κατά τα μεταγενέστερα στάδια της νόσου. Σε αντίθεση με τα κινητικά συμπτώματα, για τα οποία υπάρχουν διαθέσιμες θεραπείες, τα μη κινητικά συμπτώματα συχνά αναγνωρίζονται και αντιμετωπίζονται ανεπαρκώς, παρά την ύπαρξη αποτελεσματικών θεραπειών. Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση αυτών των συμπτωμάτων και η κατανόηση των επιπτώσεών τους στις καθημερινές δραστηριότητες μπορούν να βοηθήσουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Άγχος στη νόσο Parkinson

Εκτός από το φυσιολογικό άγχος που αναμένεται να δημιουργηθεί ως αντίδραση του ασθενούς στη διάγνωση της νόσου, υπάρχει και το άγχος ως σύμπτωμα της NP. Το άγχος που είναι σύμπτωμα της NP εμφανίζεται σε ποσοστό 25-45% των ασθενών με NP σε κάποια φάση της νόσου. Η πορεία του άγχους δεν αντιστοιχεί με τη πορεία των κινητικών συμπτωμάτων και μπορεί να εμφανιστεί εντονότερο στην αρχική ή σε άλλη φάση της νόσου.

Κατάθλιψη

Άλλο ένα σύμπτωμα που προκαλεί η νόσος του Parkinson. Υπολογίζεται ότι το 60% των ασθενών με NP εμφανίζει ήπια ή μέσης βαρύτητας κατάθλιψη. Είναι απότοκος των νευροχημικών διαταραχών σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν το συναίσθημα. Η κατάθλιψη σε συνδυασμό με το άγχος της νόσου του Parkinson, μπορεί κάποιες φορές να προκαλέσουν μεγαλύτερη δυσφορία και αναπηρία σε έναν ασθενή από ότι τα κινητικά συμπτώματα της νόσου και δε πρέπει να υποτιμόνται κατά την εκτίμηση της νόσου από τον γιατρό.

Απάθεια

Παρατηρείται σε ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών (40-60%). Η απάθεια δεν είναι κατάθλιψη. Στην απάθεια, σε αντίθεση με την κατάθλιψη, δεν έχουμε συναίσθημα- το συναίσθημα είναι επίπεδο. Ο ασθενής χρειάζεται συνεχώς προτροπή για να κάνει οτιδήποτε, δεν έχει ενδιαφέρον να πάει πουθενά, δε θέλει να τον ενοχλούν, μπορεί να κάθεται με τις ώρες χωρίς να κάνει τίποτα.

Ήπια γνωστική διαταραχή – άνοια

Πολλοί άνθρωποι με νόσο του Πάρκινσον, εμφανίζουν άνοια με την πάροδο του χρόνου. Συχνά τα πρώτα συμπτώματα της άνοιας επηρεάζουν την ικανότητα των ανθρώπων να κάνουν σχέδια, καθώς και την ικανότητά τους να παίρνουν αποφάσεις και να έχουν πρακτικές συμπεριφορές που θα τους βοηθήσουν να επιτύχουν τους στόχους τους. Τα φάρμακα για τα σωματικά συμπτώματα της νόσου του Πάρκινσον θα μπορούσαν να φταίνε για τα προβλήματα της νοητικής λειτουργίας. Αλλαγές στην φαρμακευτική αγωγή μπορεί να βοηθήσουν στην ελαχιστοποίηση αυτών των παρενεργειών.

Ψύχωση στη Πάρκινσον

Το 1/3 των ασθενών με NP εμφανίζουν ψυχωσικά συμπτώματα, με συχνότερο σύμπτωμα τις οπτικές ψευδαισθήσεις. Συνήθως οι πάσχοντες περιγράφουν ότι βλέπουν «ζωάκια» ή «μαμούνια» ή ακόμη και «μικρά ανθρωπάκια». Αυτές οι ψευδαισθήσεις προκαλούν μεγάλο άγχος ακόμη και όταν καταλαβαίνουν ότι δεν είναι πραγματικότητα. Μια βαριά λοίμωξη ή και κάποια ντοπαμινεργικά φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην νόσο μπορεί να προκαλέσουν την εμφάνισή τους.

Επίλογος

Τα μη κινητικά συμπτώματα μπορεί να υπάρχουν σε κάθε στάδιο της νόσου Parkinson και η συχνότητά τους αυξάνεται με τη διάρκεια της νόσου. Ορισμένα συμπτώματα είναι πιο κοντά από κάποια άλλα. Η αναγνώριση και η κατανόηση των μη κινητικών συμπτωμάτων είναι πολύπλοκη και καθιστά δύσκολο τον προσδιορισμό της συχνότητας εμφάνισής τους, αφού το 50% των περιπτώσεων μένουν αδιάγνωστα. Πολλοί παράγοντες, όπως ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων και τυχόν άλλες παθήσεις, μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα παρόμοια με τα μη κινητικά συμπτώματα της νόσου.

Σημαντικό είναι οι ασθενείς να συμβουλεύονται κάποιον ειδικό, ο οποίος θα διερευνήσει περαιτέρω το κάθε πρόβλημα και θα δώσει τη κατάλληλη θεραπεία.

Αγγελική Γεράρδου, Ειδικός Νευρολόγος Νευροφυσιολόγος, MSc