Ψυχολογία και Διατροφή

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Πολλές παθήσεις έχουν ως αρχική θεραπευτική προσέγγιση ή θεραπευτική συνιστώσα, αναλόγως βέβαια με την βαρύτητα τους, την υγειηνοδιαιτητική παρέμβαση. Η παρέμβαση αυτή συνίσταται σε αλλαγή του τρόπου ζωής και των διατροφικών συνηθειών του ατόμου, επίτευξη και διατήρηση του σωματικού βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα, αύξηση της σωματικής δραστηριότητας και διακοπή καπνίσματος.

Συγκεκριμένα, όσον αφορά στην αλλαγή του τρόπου διατροφής ουσιαστικά προτείνεται η μεσογειακή διατροφή, η οποία περιέχει περισσότερα φρούτα, λαχανικά και φυτικές ίνες και λιγότερα κορεσμένα λιπαρά. Επίσης, προτείνεται περιορισμός στην κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και αποφυγή ανθρακούχων.

Διατροφή και παθήσεις

Ωστόσο, ανάλογα με την πάθηση του κάθε ατόμου προτείνονται επιπλέον τροποποιήσεις στο διατροφικό του πλάνο. Πιο συγκεκριμένα, άτομα που έχουν υπέρταση δηλαδή υψηλές τιμές αρτηριακής πίεσης δεν πρέπει να προσθέτουν επιπλέον αλάτι στο φαγητό τους και να προσπαθούν να ενισχύσουν την γεύση του κάθε γεύματος με μπαχαρικά, μυρωδικά και βότανα.

Άτομα με οστεοπόρωση ή οστεοπενία έχουν αυξημένες ανάγκες πρόσληψης ασβεστίου και βιταμίνης D, τα οποία μπορούν να προσλάβουν από γαλακτοκομικά προϊόντα, μικρά ψάρια που καταναλώνονται ολόκληρα όπως σαρδέλα, γαύρος και από τρόφιμα εμπλουτισμένα με τις ουσίες αυτές. 

Διαβητικοί ασθενείς πρέπει να καταναλώνουν τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό φορτίο σε γεύματα καθηλωμένα μέσα στο 24ώρο, γεγονός που είναι ιδιαίτερα σημαντικό εάν βρίσκονται σε αγωγή με ινσουλίνη.

Άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά φάρμακα πρέπει να λαμβάνουν σταθερά συγκεκριμένη ποσότητα βιταμίνης Κ. Επομένως ,τα άτομα αυτά πρέπει να εκπαιδευτούν στην περιεκτικότητα των τροφίμων σε βιταμίνη Κ καθώς και στον τρόπο κατανάλωσης αυτών ώστε να επιτυγχάνεται μια σχετική σταθερότητα της ημερήσιας πρόσληψης της. 

Για τα άτομα που λαμβάνουν αγωγή με κορτιζόνη για αυτοάνοσα ή άλλα νοσήματα είναι αναγκαία η μείωση της πρόσληψης αλατιού και της κατανάλωσης γλυκών. 

Τα άτομα με παθήσεις του στομάχου όπως γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση,  γαστρίτιδα, έλκος στομάχου ή δωδεκαδακτύλου συνιστάται να αποφεύγουν τα  όξινα και πικάντικα τρόφιμα, καθώς και να προτιμούν συχνά και μικρά σε ποσότητα γεύματα. 

Για πλήθος άλλων νοσημάτων όπως σπαστική κολίτιδα, παχυσαρκία, δυσλιπιδαιμία (υψηλές τιμές χοληστερίνης ή  τριγλυκεριδίων), μεταβολικό σύνδρομο, υπερουριχαιμία (υψηλό ουρικό οξύ), ουρική αρθρίτιδα, χολοκυστοπάθεια, δυσκοιλιότητα, αλλεργία, νεφροπάθεια απαιτείται τροποποίηση του διατροφικού πλάνου καθώς η πλειονότητα των νοσημάτων απαιτεί κάποιου βαθμού τροποποίηση των διατροφικών συνηθειών του ατόμου.

Ακόμα και ένα υγιές κατά τα άλλα άτομο εάν παρουσιάσει μια παροδική πάθηση (π.χ. γαστρεντερίτιδα) πρέπει να τροποποιήσει την διατροφή του αποφεύγοντας ορισμένα τρόφιμα και επανεντάσσοντας τα σταδιακά στην διατροφή του μετά την ύφεση των συμπτωμάτων.

Γίνεται σαφές επομένως ότι η καθημερινότητα του ατόμου αλλάζει, ιδίως εάν πρέπει ταυτόχρονα με την αλλαγή στον τρόπο ζωής να γίνει και έναρξη φαρμακευτικής αγωγής συχνά για περισσότερες από μία πάθηση. Ορισμένες αλλαγές είναι πιο εύκολο να επιτευχθούν ενώ άλλες απαιτούν μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και προσήλωση καθώς ορισμένα άτομα μπορεί να νοσούν από δύο παθήσεις ταυτόχρονα π.χ. διαβήτη και νεφροπάθεια.

Στην αρχή, αυτές οι αλλαγές γίνονται συνειδητά, υπολογίζοντας τις ποσότητες που θα καταναλώνονται, ανακαλύπτοντας τα μυρωδικά, τα φρούτα και τα λαχανικά, ενσωματώνοντας τα στην διατροφή με διαφορές μορφές και χρησιμοποιώντας εναλλακτικούς, πιο υγιεινούς τρόπους μαγειρέματος όπως στη σχάρα ή στην κατσαρόλα.

Αλλαγή διατροφικών συνηθειών και συναισθηματική αντίδραση

Ωστόσο, οι αλλαγές αυτές επιφέρουν και ανάλογες συναισθηματικές αντιδράσεις στον ασθενή. Ο κάθε ασθενής ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία του και τα βιώματα του αντιδρά με διαφορετικό τρόπο στην διάγνωση και την ανακοίνωση μιας πάθησης. Ορισμένοι έχουν καταθλιπτικά συναισθήματα ή την αίσθηση ότι απειλείται η ζωή και η ακεραιότητα τους, άλλοι νοιώθουν ντροπή, βάρος, φόβο, άρνηση, αμφισβήτηση προς την διάγνωση ή τον τρόπο αντιμετώπισης κ.α. 

Με την ίδια διαφορετικότητα οι ασθενείς αντιδρούν και στην ανακοίνωση της αναγκαιότητας τροποποίησης των μέχρι τώρα συνηθειών τους. Στην σύσταση από τον γιατρό για τροποποίηση των διατροφής και του τρόπου ζωής τους ορισμένα άτομα είναι δεκτικά και πρόθυμα σε μια μη φαρμακευτική θεραπευτική προσέγγιση ενώ άλλα άτομα είναι δύσπιστα θεωρώντας ότι μια τέτοιου είδους παρέμβαση δεν μπορεί να έχει κάποιο αντίκτυπο. Υπάρχουν και ορισμένα άτομα τα οποία ενώ στην αρχή είναι συνεργάσιμα και συμμορφώνονται με τις προτεινόμενες αλλαγές στην συνέχεια επιστρέφουν στις παλαιές τους συνήθειες, βασιζόμενα στην λήψη φαρμακευτικής αγωγής και δίνοντας λιγότερη βάση στην τήρηση σωστών και υγιεινών διατροφικών συνηθειών.

Είναι κατανοητό και αποδεκτό ότι η αλλαγή των συνηθειών ενός ατόμου, απαιτεί χρόνο. Και πολλές φορές θα επιθυμήσει κανείς να φάει κάτι που δεν ανήκει στην νέα του διατροφική προσέγγιση. Ωστόσο, απώτερος στόχος είναι η διατροφική εκπαίδευση και η αλλαγή των διατροφικών του συνηθειών. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της δημιουργίας μιας σταθερής θεραπευτικής σχέσης η οποία βασίζεται στην εμπιστοσύνη και την κατανόηση των αναγκών του ατόμου. Να παρέχεται υποστήριξη, καθοδήγηση και κατάλληλη εκπαίδευση στον ασθενή σε θέματα διατροφής, υγείας, αλλαγής τρόπου διατροφής και συσχέτισης διατροφής και υγείας. Είναι σημαντικό σε κάθε επίσκεψη για συνταγογράφηση φαρμακευτικής αγωγής, ο ασθενής να ερωτάται και να του επισημαίνεται η σημασία τήρησης του διατροφικού του στόχου ως επίσης μια βασική θεραπευτική προσέγγιση. Και αυτό φυσικά επεκτείνεται και σε υγιή άτομα καθώς η καλύτερη θεραπεία είναι η πρόληψη και με την κατάλληλη εκπαίδευση, η υγιεινή διατροφή είναι κάτι εύκολα εφικτό.