Θυρεοειδική Νόσος και Ψυχιατρικές Εκδηλώσεις

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Το 1888 ήταν η πρώτη χρονιά που αναγνωρίστηκε ότι η θυρεοειδική νόσος μπορεί να σημαίνει ψυχιατρικές εκδηλώσεις, οι οποίες μπορεί να βελτιωθούν με την διόρθωση της θυρεοειδικής βλάβης. Αργότερα, ο Asher ανακοίνωσε ότι ασθενείς με υποθυρεοειδισμό μπορεί να εμφανιστούν με κατάθλιψη ή ψύχωση. Τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού συχνά μιμούνται αυτά της κατάθλιψης, ενώ τα συμπτώματα του υπερθυρεοειδισμού συχνά συμπεριλαμβάνουν άγχος, δυσφορία, συναισθηματική αστάθεια, αλλά και μανία και κατάθλιψη.

Για τους λόγους, αυτούς οι ορμόνες του θυρεοειδούς έχουν μελετηθεί πολύ σε ασθενείς που παρουσιάζονται με διαταραχές συμπεριφοράς. Σε ασθενείς με κατάθλιψη, σε ένα 25%, η TSH δεν απαντά φυσιολογικά στις συνήθεις διεγερτικές δοκιμασίες της (TRH test). Η απάντηση γίνεται φυσιολογική όταν υποχωρήσει η κατάθλιψη. Ο μηχανισμός δεν είναι γνωστός. Ίσως επηρεάζουν τα γλυκοκορτικοειδή που ως γνωστόν είναι αυξημένα σε καταθλιπτικούς ασθενείς. Παρόμοια απάντηση της TSH παρατηρείται σε αλκοολισμό, νεφρική ανεπάρκεια, μεγαλακρία, Cushing, ανεπάρκεια υπόφυσης, πείνα και σε ηλικιωμένους άνδρες. Επίσης, μπορεί να επηρεάσουν την απάντηση φάρμακα όπως τα γλυκοκορτικοειδή, η αυξητική, η σωματοστατίνη, η ντοπαμίνη και η φαινυντοϊνη.

Σε φυσιολογικά άτομα η TSH αρχίζει να αυξάνει νωρίς το βράδυ, και φτάνει στην μέγιστη τιμή της μεταξύ 11μμ και 4πμ. Στην κατάθλιψη η νυχτερινή αιχμή συχνά λείπει, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών

Ένα περίπου 20% των ασθενών που νοσηλεύονται με οξύ ψυχιατρικό πρόβλημα μπορεί να έχει ήπια αύξηση της Τ4 στον ορρό, χωρίς να σημαίνει υπερθυρεοειδισμό. Συνήθως αποκαθίσταται αυτόματα μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων, χωρίς να χρειάζεται αγωγή.

Ψυχιατρικά φάρμακα και θυρεοειδής

Πολλά από τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην ψυχιατρική, επηρεάζουν τον θυρεοειδή.

Το λίθιο: μειώνει την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, αυξάνει την TSH και μπορεί να προκαλέσει βρογχοκήλη. Τα συμπτώματα υποχωρούν 3-12 μήνες μετά τη διακοπή του φαρμάκου.

Η φαινυντοϊνη: χαμηλά επίπεδα Τ4, λόγω αυξημένου ηπατικού μεταβολισμού της. Με τον ίδιο τρόπο δρα η καρβαμαζεπίνη σε περισσότερο από 50% των ασθενών.

Η φαινοβαρβιτάλη και το βαλπροϊκό οξύ μειώνουν την Τ4 με τον ίδιο μηχανισμό.

Τα αντικαταθλιπτικά μπορεί να επηρεάσουν τον μεταβολισμό των θυρεοειδικών ορμονών στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Επηρεάζουν ένζυμα που μετατρέπουν την Τ4 σε Τ3 στον εγκέφαλο. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην χρήση των αντικαταθλιπτικών σε άτομα με υπερθυρεοειδισμό.

Θεραπεία με θυρεοειδική ορμόνη

Το 1891 άρχισε η θεραπεία με θυρεοειδική ορμόνη. Στην αρχή ήταν συνδυασμός Τ4 και Τ3 από εκχυλίσματα ζωικών θυρεοειδών. Στη συνέχεια παράχθηκε θυροξίνη φαρμακευτικά και σήμερα υπάρχουν πολλά σκευάσματα και σε πολλές δοσολογίες. Η θυροξίνη έχει δοθεί σαν ενισχυτική θεραπεία σε άτομα με κατάθλιψη, όταν αυτή δεν υποχωρεί με αντικαταθλιπτική αγωγή μετά από 6 εβδομάδες. Φαίνεται ότι η θυροξίνη επιταχύνει την απάντηση στα αντικαταθλιπτικά, σε ασθενείς που θεωρούνται ανθεκτικοί. Επιπλέον σε 10-15% των ασθενών με διπολική διαταραχή, που παρουσιάζουν συχνά επεισόδια (τέσσερα ή και περισσότερα ανα έτος) έχει φανεί αυξημένη συχνότητα (φτάνει το 50%) θυρεοειδίτιδας Hashimoto. Στους ασθενείς αυτούς, που έχουν αυξημένη TSH χρειάζεται άμεση αποκατάσταση των θυρεοειδικών ορμονών.

Χρειάζεται να γίνεται έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας σε ασθενείς με ψυχιατρικά νοσήματα και κυρίως γυναίκες άνω των 45 ετών, ασθενείς με γνωστό αυτοάνοσο νόσημα, με οικογενειακό ιστορικό θυρεοειδικής νόσου, σε αυτούς που λαμβάνουν λίθιο καθώς και σε ασθενείς που θεραπεύονται με φάρμακα που επηρεάζουν την θυρεοειδική λειτουργία.

Συστήνεται αγωγή με θυροξίνη σε οποιονδήποτε ασθενή με κατάθλιψη και αυξημένα επίπεδα TSH. Η αγωγή με θυροξίνη μπορεί να βοηθήσει την αντικαταθλιπτική αγωγή και κυρίως τους ασθενείς με αυξημένα αντιθυρεοειδικά αντισώματα και χαμηλά επίπεδα FT4.

Όλγα Δεβετζάκη, Ενδοκρινολόγος - Διαβητολόγος

Όλγα Δεβετζάκη, Ενδοκρινολόγος - Διαβητολόγος

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη