Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια και Κατάθλιψη

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η σταδιακή απώλεια της λειτουργίας των νεφρών σε περίοδο αρκετών ετών και τελικά όταν η λειτουργία τους είναι το 10-15% της φυσιολογικής, ο ασθενής αποκτά μόνιμη τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια. Η κατάθλιψη, μία από τις πιο κοινές ψυχιατρικές διαταραχές, συχνά παρουσιάζεται στους ασθενείς αυτούς και δυστυχώς πολλές φορές δύσκολα τίθεται η διαγνωσή της και χορηγείται επαρκής θεραπεία.

Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

Τα συχνότερα σημεία και συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας περιλαμβάνουν:

  • Aναιμία
  • Aίμα ή πρωτείνη στα ούρα
  • Yπέρταση
  • Aνορεξία
  • Kόπωση
  • Aυπνία
  • Oίδημα στα χέρια, τα πόδια και στο πρόσωπο στο τελικό στάδιο
  • Kνησμό
  • Στυτική δυσλειτουργία στους άνδρες και μειωμένη libido στις γυναίκες
  • Μειωμένη ποσότητα ούρων ή συχνουρία κυρίως τις βραδινές ώρες
  • Μυικές κράμπες
  • Ναυτία
  • Πονοκέφαλοι
  • Δυσκολία στην αναπνοή
  • Αλλαγή στο σωματικό βάρος

Αίτια της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

Τα συχνότερα αίτια στο δυτικό κόσμο είναι:

  • Ο μη ρυθμισμένος σωστά σακχαρώδης διαβήτης τύπου I ή τύπου II
  • Η υπέρταση
  • Η απόφραξη της ουροποιητικής οδού από έναν διογκωμένο προστάτη, ένα νεφρικό λίθο ή όγκο
  • Νεφρικές νόσοι όπως η πολυκυστική νόσος των νεφρών, η πυελονεφρίτιδα ή η σπειραματονεφρίτιδα, η στένωση της νεφρικής αρτηρίας
  • Αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
  • Διάφορα φάρμακα πχ.τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη όπως η ασπιρίνη ή ιβουπροφαίνη
  • Η κατάχρηση ουσιών όπως η ηρωίνη και η κοκαίνη και διάφορες τοξίνες πχ. μόλυβδος

Θεραπεία της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

Η θεραπεία βοηθά στον έλεγχο των σημείων και συμπτωμάτων της νόσου, τη μείωση των επιπλοκών και της προόδου της νόσου. Στην τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια περιλαμβάνει την αντιμετώπιση και την υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας με κάθαρση (αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση) ή με μεταμόσχευση νεφρού. Τόσο με την αιμοκάθαρση αλλά και με την περιτοναϊκή κάθαρση (κάθαρση με την βοήθεια του περιτοναίου που αποτελεί φυσιολογικό όργανο του οργανισμού) έχει επιτευχθεί μερική αποκατάσταση του προβλήματος της πλήρους ανεπάρκειας του νεφρού. Οι μεταμοσχεύσεις νεφρού έχουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας. Η μέθοδος θεραπείας επιλέγεται με βάση την κλινική κατάσταση του κάθε ασθενή. Τόσο η αιμοκάθαρση όσο και η μεταμόσχευση είναι εξίσου αποτελεσματικές στην αντιμετώπιση της νεφρικής ανεπάρκειας.

Επίσης, κατά την πορεία της νόσου είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί η αναιμία των ασθενών με συμπληρώματα σιδήρου ή ενέσιμη ερυθροποιητίνη ή ακόμα και με μετάγγιση συμπυκνωμένων ερυθρών, να ελεγχθεί η υπέρταση με αντιυπερτασικά, να χορηγηθεί συγκεκριμένη δίαιτα χαμηλή σε πρόσληψη φωσφόρου, καλίου, αλατιού και πρωτεΐνης και να δοθούν τα κατάλληλα φάρμακα για τον κνησμό, τη ναυτία ή τον έμετο.

Ψυχολογία των ασθενών

Πολλοί ασθενείς κατά την πορεία της νόσου και ειδικά αυτοί με τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια καταβάλλονται ψυχολογικά, κυρίως λόγω της μειωμένης σωματικής λειτουργίας, της απώλειας του πρωταρχικού ρόλου στην οικογένεια, της μείωσης των γνωστικών δεξιοτήτων, της μειωμένης σεξουαλικής λειτουργίας, της αναγκαστικής προσαρμογής στη μακρόχρονη φύση της θεραπείας υποκατάστασης και της μετάβασης στην αιμοκάθαρση. Επίσης, η νεαρή ηλικία, η λευκή φυλή και η μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής στην αιμοκάθαρση, σχετίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης κατάθλιψης. Αρκεί να αναφέρουμε, ότι ενώ ο επιπολασμός της κλινικής κατάθλιψης είναι 2% εως 4% στο γενικό πληθυσμό, στους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο υπολογίζεται σε 20% εως 40%.

Είναι πρωταρχικής σημασίας, λοιπόν, οι ιατροί να ανακτούν μια πολύ καλή σχέση με τους ασθενείς καθώς οι ψυχιατρικές διαταραχές μπορεί να μην αναγνωριστούν από νωρίς και τα συμπτώματα των ασθενών να αποδοθούν στην ουραιμία. Πράγματι, οι ασθενείς μπορεί να αναφέρουν κόπωση, άλγη, διαταραχές του ύπνου, γαστρεντερικές διαταραχές, μειωμένη ικανότητα συγκέντρωσης, μείωση της όρεξης, τρόμο ή απώλεια της libido, συμπτώματα τα οποία είναι συνήθη στην ουραιμία αλλά και ταυτόχρονα είναι και συμπτώματα κλινικής κατάθλιψης. Η χρήση των διαγνωστικών μεθόδων της κατάθλιψης από εξειδεικευμένους ψυχιάτρους ή ψυχολόγους μπορεί να βοηθήσει στη διάκριση των συμπτωμάτων ώστε να χορηγηθεί στον ασθενή η κατάλληλη αγωγή για την αντιμετώπιση της διαταραχής.

Σοφία Γαλάνη MD, Msc
Ειδικός Παθολόγος
Κεντρική Κλινική Αθηνών