Υπογονιμότητα (μέρος 1ο): ορισμός και αίτια

Κατηγορία: Ψυχολογία και ιατρικήΔημοσιεύθηκε στις

Υπογονιμότητα…Μια λέξη που στις ημέρες μας ακούγεται όλο και πιο συχνά. Μια λέξη που αντηχεί σχεδόν καθημερινά σε όλα τα γυναικολογικά ιατρεία. Είναι γεγονός ότι την τελευταία 15ετία τα ποσοστά των ζευγαριών που δεν μπορούν να τεκνοποιήσουν αυξάνονται ολοένα και περισσότερο.

Τι είναι Φυσιολογική γονιμότητα

Η γονιμότητα ενός ζευγαριού θα χαρακτηριστεί φυσιολογική όταν σε χρονικό διάστημα περίπου δύο (2) ετών με συχνές σεξουαλικές επαφές, επιτυγχάνεται εγκυμοσύνη. Βάση αυτού του ορισμού 85-90% των ζευγαριών θα επιτύχουν εγκυμοσύνη τον 1ο χρόνο συστηματικής προσπάθειας και το 90-95% των ζευγαριών μέσα σε 2 χρόνια. Ως εκ τούτου, ένα 10-15% των ζευγαριών θα βρεθούν αντιμέτωπα με κάποια μορφή υπογονιμότητας.

Τι είναι υπογονιμότητα

Ως υπογονιμότητα χαρακτηρίζεται η αδυναμία επίτευξης κύησης μετά από ένα διάστημα τουλάχιστον ενός έτους ελεύθερων-φυσιολογικών σεξουαλικών επαφών.

Τι είναι στειρότητα

Ως στειρότητα χαρακτηρίζεται η πλήρης αδυναμία επίτευξης κύησης με ελεύθερες επαφές και χρησιμοποιείται μόνο για τα ζευγάρια που είτε η σύντροφος έχει πλήρη απόφραξη σαλπίγγων ή απουσία σαλπίγγων-ωοθηκών είτε ο σύντροφος έχει αζωοσπερμία. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιείται ο όρος υπογονιμότητα!!

Ποια είναι τα αίτια υπογονιμότητας

Τα χωρίζουμε σε δυο μεγάλες κατηγορίες, αίτια που οφείλονται στη ΓΥΝΑΙΚΑ και αίτια που οφείλονται στον ΑΝΔΡΑ.
Τα γυναικεία αίτια υπογονιμότητας ταξινομούνται περαιτέρω σε 5 κατηγορίες: σαλπιγγικά-ωοθηκικά-μητριαία-ανοσοβιολογικά-ενδομητρίωση.
Τα ανδρικά αίτια υπογονιμότητας ουσιαστικά αφορούν τη μη γονιμοποιητική ικανότητα του σπέρματος.

Γυναικείος παράγοντας υπογονιμότητας 

• Σαλπιγγικά αίτια

1. Συμφύσεις
2. Μερική περιφερική απόφραξη ή φίμωση
3. Πλήρης περιφερική απόφραξη ή υδροσάλπιγγες
4. Απολίνωση σαλπίγγων
5. Κεντρική απόφραξη στο σημείο των σαλπιγγικών στομίων

• Ωοθηκικά αίτια

1. Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
2. Υπογοναδοτροπικός υπογοναδισμός
3. Παθήσεις του θυρεοειδούς
4. Παθήσεις των επινεφριδίων
5. Παθήσεις της υπόφυσης (υπερπρολακτιναιμία)
6. Σύνδρομο γηρασμένων ωοθηκών

• Μητριαία αίτια

1. Σύγγενείς ανωμαλίες της μήτρας
2. Ινομυώματα μήτρας (ιδίως υποβλεννογόνια)
3. Ενδομήτριες συμφύσεις
4. Φλεγμονές του ενδομητρίου

• Ανοσοβιολογικά αίτια - ενδομητρίωση

1. Ενδομητρίωση
2. Αυτοάνοση ωοθηκική ανεπάρκεια
3. Παρουσία αντισπερματικών αντισωμάτων, αν και τελευταίες μελέτες αποσύρουν την παράμετρο αυτή σαν αίτιο υπογονιμότητας

Ανδρικά αίτια υπογονιμότητας

Όπως προανέφερα τα ανδρικά αίτια υπογονιμότητας αφορούν διαταραχές της παραγωγής-λειτουργικών χαρακτηριστικών-μεταφοράς του σπέρματος, δηλαδή της γονιμοποιητικής του ικανότητας. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο ανδρικός παράγοντας είναι η μοναδική αιτία υπογονιμότητας σε 35-50% των περιπτώσεων. Τα αίτια διαταραχής του σπέρματος παρουσιάζονται παρακάτω:

• Ιδιοπαθής 30%
• Κιρσοκήλη 15%
• Ενδοκρινικής 10%
• Φλεγμονές 9%
• Κρυψορχία 8%
• Σεξουαλικές διαταραχές 6%
• Συστηματικά νοσήματα 5%
• Αντισπερματικά αντισώματα 4%
• Όγκοι 2%
• Αποφρακτικής αιτιολογίας 2%
• Άλλα 9%

Υπάρχει πάντα αιτία;

Αν υπολογίσει κανείς ότι η υπογονιμότητα ενός ζευγαριού οφείλεται:

• 35-50% σε διαταραχές από τον άνδρα
• 20-25% σε διαταραχές από τις σάλπιγγες
• 20% σε διαταραχές ωοθυλακιορρηξίας
• 5% σε διαταραχές από τη μήτρα,

Μένει ένα ποσοστό της τάξης του 10-15% των ζευγαριών στο οποίο δε θα ανευρεθεί αιτία υπογονιμότητας. Αυτά τα ζευγάρια λοιπόν θα χαρακτηριστούν ως ΄΄ανεξήγητα υπογόνιμα΄΄.

Τα ζευγάρια αυτά αναμένεται να γονιμοποιήσουν σε ποσοστό 40-90% την επόμενη 3ετία, αλλά λόγω του ότι δεν δύνανται να κατανοήσουν ότι δεν υπάρχει κάποια αιτία στο πρόβλημά τους θα διακατέχονται από άγχος το οποίο μέσω ενδοκρινικών μηχανισμών δυσχεραίνει το ΄΄έργο΄΄ τους.

Στο δεύτερο μέρος του άρθρου θα αναφερθούμε στους τρόπους με τους οποίους γίνεται η διερεύνηση του υπογόνιμου ζευγαριού, στους τρόπους αντιμετώπισης και στις επιπτώσεις της υπογονιμότητας στην ψυχολογία του ζευγαριού. 

Διαβάστε το δεύτερο μέρος του άρθρου εδώ:

Υπογονιμότητα (μέρος 2ο): αντιμετώπιση και ψυχολογικές επιπτώσεις

Γεώργιος Παναγάκης Ειδ. Μαιευτήρας & Γυναικολόγος

Γεώργιος Παναγάκης Ειδ. Μαιευτήρας & Γυναικολόγος

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη