Διαπολιτισμική εκπαίδευση: Ο μαθητής στην πολιτισμική πραγματικότητα

Κατηγορία: Ψυχολογία παιδιού και οικογενείαςΔημοσιεύθηκε στις

Η διαπολιτισμική παιδαγωγική ως όρος εμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 80'. Παραπέμπει στη παιδαγωγική συνάντηση που συμπεριλαμβάνει την ετερότητα και την αλληλεπίδραση διαφορετικών πολιτισμών και ταυτοτήτων, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να διαχειριστεί τη διαφορετικότητα και να αξιοποιήσει τόσο το μορφωτικό όσο και το πολιτισμικό επίπεδο των μαθητών με στόχο την ομαλή ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο. Η διαπολιτισμική εκπαίδευση αποτελεί καινοτόμο βήμα στον τομέα της μάθησης και βασίζεται στην παραδοχή ότι η μονοπολιτισμική εκπαίδευση δεν εκφράζει σε καμία περίπτωση την πραγματικότητα του 21ου αιώνα.

Πιο συγκεκριμένα…

Ως διαπολιτισμική εκπαίδευση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εκείνο το είδος εκπαίδευσης το οποίο απορρέει από την πεποίθηση ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι, θεωρεί ότι οι πολιτισμικές και γλωσσικές διαφορές πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στα περιεχόμενα των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, προσανατολίζεται και αποσκοπεί στην ισότητα ευκαιριών για όλους, είναι ενάντια σε κάθε είδους διάκριση (φυλετική, θρησκευτική, σεξουαλική κ.ά.).

Ο Helmut Essinger ορίζει τη διαπολιτισμική εκπαίδευση ως παιδαγωγική απάντηση στα προβλήματα διαπολιτισμικής φύσης που προκύπτουν σε μια πολυπολιτισμική και πολυεθνική κοινωνία. Μέσω αυτής, ο μαθητής μαθαίνει να εισέρχεται στη θέση του άλλου, να αποδέχεται και να κατανοεί το διαφορετικό καθώς και να συνυπάρχει αλληλοεπιδρώντας με αυτό ανταλλάσσοντας ποικίλα πολιτισμικά και λοιπά χαρακτηριστικά.

Στον αντίποδα, ο εκπαιδευτικός, ο οποίος καλείται να λειτουργήσει σε ένα διαφορετικό πλαίσιο από εκείνο που έχει συνηθίσει λόγω του μονογλωσσικού, μονοεθνικού και μονοπολιτισμικού προσανατολισμού του εκπαιδευτικού συστήματος καλείται να προσφέρει σε όλους τους μαθητές δεξιότητες, ικανότητες και γνώσεις που απαιτούνται ώστε να έχουν τη δυνατότητα να συνεργαστούν και να αναπτυχθούν σε συνεργασία με άλλους πολιτισμούς, να βοηθήσει τα άτομα από διαφορετικές φυλετικές, πολιτιστικές και θρησκευτικές ομάδες να αποκτήσουν γνώσεις, στάσεις, δεξιότητες ώστε να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στη παγκόσμια κοινότητα, να μειώσει τις προκαταλήψεις και τις διακρίσεις εθνικών και φυλετικών ομάδων λόγω πολιτισμικών χαρακτηριστικών, να ασκήσει διαμεσολαβητικό ρόλο διευκολύνοντας έτσι στην αλληλεπίδραση των μαθητών καθώς και να αποτελέσει συνδημιουργός στην διαμόρφωση των διαπροσωπικών σχέσεων των μαθητών.

Η σημερινή εκπαίδευση…

Η σημερινή εκπαίδευση, παρά τη βελτίωση της μέσα από την διαπολιτισμική αγωγή, δεν έχει καταφέρει να απεγκλωβιστεί από την περιθωριοποίηση του διαφορετικού. Σύγχρονες πολυπολιτισμικές πρακτικές δεν εφαρμόζονται, ενώ το υπάρχον σχολείο χρήζει συνεχούς διδακτικής αναβάθμισης. Εν κατακλείδι, η παιδαγωγική επιστήμη θα πρέπει να ενισχύσει τις αξίες της ισότητας, της αλληλεγγύης και του σεβασμού απέναντι σε κάθε τι διαφορετικό ώστε να δημιουργήσει «ένα σχολείο για όλους» με πολιτισμική πολυμορφία, διαθεματικότητα, ισονομία και πολυφωνία.

Πηγές:

  • Banks, J.A. (2004). Εισαγωγή στην πολυπολιτισμική εκπαίδευση. Αθήνα: Παπαζήση
  • Essinger,H.(1991),Interkulturelle ErziehunginmultiethnischenGesellschaften. In: Marburger, Helga (Hrsg.): Schule in der multikulturellen Gesellschaft. Ziele, Aufgaben und Wege interkultureller Erziehung, Frankfurt a. M., 3-18
  • Κανακίδου, Ε. & Παπαγιάννη, Β. (1998). Διαπολιτισμική Αγωγή. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα
  • Δημητριάδου, K. & Μυρογιάννη-Αρβανιτίδη, E. (2009). Καινοτόμες προσεγγίσεις της Διαπολιτισμικής Διδακτικής: Μια μελέτη περίπτωσης στη Διδασκαλία της Γλώσσας. Στο: Α. Τριλιανός & Ι. Καράμηνας, 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο "Ελληνική Παιδαγωγική και Εκπαιδευτική Έρευνα", Πρακτικά Συνεδρίου, Τόμ. B΄, 5-7.12.2009. Αθήνα: Παιδαγωγική Εταιρεία Ελλάδος, σσ. 268-277