Κοινωνικές δεξιότητες, βασικό στοιχείο στην ανάπτυξη των παιδιών (μέρος 2ο)

Κατηγορία: Ψυχολογία παιδιού και οικογενείαςΔημοσιεύθηκε στις

Οι κοινωνικές δεξιότητες είναι βασικό στοιχείο για την ομαλή ανάπτυξη ενός παιδιού και την προσαρμογή του. Τυχόν δυσκολίες θα ήταν καλό να εντοπίζονται έγκαιρα από γονείς και παιδαγωγούς και να αντιμετωπίζονται με κάποια μορφή παρέμβασης που να καλύπτει τις ανάγκες του παιδιού αλλά και να του ταιριάζει.

Είναι αναγκαία η εξειδικευμένη παρέμβαση; Πόσο και πότε βοηθά;

Σύμφωνα με τις σχετικές έρευνες:

1. Tα περισσότερα προγράμματα παρέμβασης οδηγούν σε βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων.
2. Η παρέμβαση είναι περισσότερο αποτελεσματική όταν εφαρμόζεται σε μικρή ηλικία.
3. Τα προγράμματα κοινωνικών δεξιοτήτων εφαρμόζονται και καθοδηγούνται από το δάσκαλο ή τον ειδικό και έχουν ως επίκεντρο τους συμμετέχοντες.
4. Οι πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις είναι οι πολύπλευρες, αυτές δηλαδή που διδάσκουν τις κοινωνικές δεξιότητες με πολλούς τρόπους και σε πολλά πλαίσια.
5. Η συμμετοχή των γονιών συχνά αυξάνει την αποτελεσματικότητα.

Ποια θεωρούμε αποτελεσματική παρέμβαση;

Μια αποτελεσματική παρέμβαση θα πρέπει:

1. Να προωθεί την κατάκτηση των κοινωνικών δεξιοτήτων μέσω δραστηριοτήτων της καθημερινότητας.
2. Να αντιμετωπίζει περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τις κοινωνικές δεξιότητες
3. Να αντιμετωπίζει ατομικούς παράγοντες που μπορεί να παρεμποδίζουν την κατάκτηση και χρήση των κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως δυσκολίες εξωτερίκευσης (τάση να καυγαδίζει, να αντιμιλά), συμπεριφορές εκφοβισμού, δυσκολίες εσωτερίκευσης (άγχος, υπερβολική συστολή, θλίψη), προβλήματα που σχετίζονται με τη γνώση της γλώσσας, δυσκολίες που σχετίζονται με κάποια διάγνωση (υπερκινητικότητα, διάσπαση προσοχής, διαταραχή αυτιστικού φάσματος) .
4. Να υιοθετεί στρατηγικές ενίσχυσης και επιβράβευσης και να μην χρησιμοποιεί την τιμωρία, αλλά τις φυσικές συνέπειες εάν χρειαστεί.
5. Να παρέχει εκπαίδευση που να μπορεί να γενικευθεί σε πολλαπλά πλαίσια.

Τύποι παρέμβασης

1. Προγράμματα κοινωνικών δεξιοτήτων που εφαρμόζονται στο σχολείο.
2. Προγράμματα εκπαίδευσης γονέων
3. Μικρές θεραπευτικές ομάδες
4. Εξατομικευμένα προγράμματα
5. Ομαδικές δραστηριότητες, camps

Στάδια παρέμβασης

1. Επιλογή δεξιότητας-στόχου
2. Οργάνωση δραστηριοτήτων στα πλαίσια των οποίων θα δουλευτεί η δεξιότητα.
3. Επίδειξη συμπεριφοράς, προσφορά μοντέλου προς μίμηση, οργάνωση παιχνιδιών ρόλων.
4. Παροχή ανατροφοδότησης στο παιδί άμεσα για την προσπάθεια του να χρησιμοποιήσει τη δεξιότητα.
5. Παροχή ευκαιριών να εξασκηθεί το παιδί στη δεξιότητα -στόχο μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο.
6. Ενίσχυση της συμπεριφοράς-στόχου όταν την επιδεικνύει το παιδί.
7. Προτροπή να χρησιμοποιήσουν τα παιδιά τη δεξιότητα σε διαφορετικά πλαίσια, καταστάσεις και με άλλους ανθρώπους. Εδώ οι γονείς και οι άλλοι φροντιστές παίζουν ουσιαστικό ρόλο.
8. Αξιολόγηση αποτελεσματικότητας της παρέμβασης και προσαρμογή, τροποποίηση ή αλλαγή της εάν κριθεί αναγκαίο.

Σημαντικές επισημάνσεις

Η παρέμβαση όταν υπάρχουν δυσκολίες στις κοινωνικές δεξιότητες επιβάλλεται σε όλες τις ηλικίες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για παιδιά μικρότερα, όπου εύκολα μπορεί να θεωρήσουμε εσφαλμένα για κάποια δυσκολία που αντιμετωπίζουν ότι «θα το ξεπεράσουν μεγαλώνοντας».

Επίσης, δεν υπάρχουν «συνταγές» ούτε «πανάκειες» στην παρέμβαση. Κάθε προσέγγιση θα πρέπει να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται έτσι ώστε να καλύπτει τις ανάγκες του παιδιού ή της ομάδας.

Νικολέττα Μαρκαριάν Ψυχολόγος Ειδικής Αγωγής MSc

Διαβάστε το πρώτο μέρος του άρθρου εδώ:

Κοινωνικές δεξιότητες, βασικό στοιχείο στην ανάπτυξη των παιδιών (μέρος 1ο)

 

Πηγές:

  • Kallis, C. (2016). «Teaching Social Skills. An Overview of Effective Interventions». University of Mary. Presentation created for EDU 595 Behavior Management class
  • Gresham, F. (2007). Social Skills Training for Children and Youth: Linking Assessment with Intervention in a 3-Tier Model. Louisiana State University
  • Gerpe, K. (2014). “Social Skills and Children with Emotional and Behavioral Disorders”
  • Wade, W. “Social Skills Strategies”
  • Robson, D. (2017) “50 social skills for kids”. Retrieved from http://www.andnextcomesl.com/2017/03/list-of-social-skills-to-teach-kids.html