Κοινωνικές δεξιότητες, βασικό στοιχείο στην ανάπτυξη των παιδιών (μέρος 1ο)

Κατηγορία: Ψυχολογία παιδιού και οικογενείαςΔημοσιεύθηκε στις

Οι κοινωνικές δεξιότητες είναι βασικό στοιχείο για την ομαλή ανάπτυξη ενός παιδιού και την προσαρμογή του, γι’ αυτό και θα πρέπει να παρακολουθούνται, να καλλιεργούνται και να ενισχύονται συστηματικά τόσο από την οικογένεια όσο και από το σχολείο. Έτσι αποφεύγονται και αντιμετωπίζονται δυσκολίες που απορρέουν από ελλείψεις στον τομέα των δεξιοτήτων αυτών.

Ορισμός

Κοινωνικές δεξιότητες είναι οι διαπροσωπικές δεξιότητες που είναι αναγκαίες για την αποτελεσματική κι επιτυχημένη επικοινωνία και κοινωνική αλληλεπίδραση.

Κατηγορίες κοινωνικών δεξιοτήτων

1. Βασικές δεξιότητες. Σε αυτές ανήκουν η βλεμματική επαφή και κατάλληλη γλώσσα σώματος, η χρήση ονομάτων, το μοίρασμα με άλλους, η ικανότητα να ακολουθεί κάποιος οδηγίες, η προσεκτική ακρόαση, ο αποκλεισμός ερεθισμάτων που αποσπούν την προσοχή.

2. Διαπροσωπικές δεξιότητες, όπως η αναμονή της σειράς στη συζήτηση ή το παιχνίδι, η ικανότητα συμμετοχής σε μια δραστηριότητα, το να ζητάει κάποιος άδεια για να κάνει κάτι.

3. Ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Εδώ ανήκουν η αναζήτηση βοήθειας, η απολογία, η συνειδητοποίηση και αποδοχή συνεπειών, η επιλογή του επομένου βήματος.

4. Ικανότητα επίλυσης συγκρούσεων. Περιλαμβάνει τη διαπραγμάτευση, το συμβιβασμό, την κατανόηση και το σεβασμό στην άποψη του άλλου, την επίτευξη συμφωνίας, την υπεράσπιση της προσωπικής γνώμης.

5. Δεξιότητες που ενισχύουν την ομαδικότητα, όπως χρήση επαίνου και φιλοφρονήσεων, ενθάρρυνση, διαχωρισμός του να διαφωνείς με μια ιδέα από το να απορρίπτεις το πρόσωπο που την εκφράζει, προσφορά βοήθειας.

Δυσκολίες κι ελλείψεις στις κοινωνικές δεξιότητες

Ένα παιδί μπορεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες ή ελλείψεις στις κοινωνικές δεξιότητες για πληθώρα λόγων:

1. Μπορεί να μην έχει κατακτήσει ποτέ μια δεξιότητα ή να μην διακρίνει πότε αρμόζει να χρησιμοποιείται (δυσκολία κατάκτησης).

2. Mπορεί να κατέχει τη δεξιότητα και να μην τη χρησιμοποιεί πάντα ή/και σε ικανοποιητικό βαθμό (δυσκολία επίδοσης).

3. Μπορεί να κατέχει τη δεξιότητα και να επιθυμεί να τη χρησιμοποιήσει αλλά να μην επιτυγχάνει λόγω έλλειψης εξάσκησης και ανατροφοδότησης (δυσκολία άνεσης στη χρήση).

4. Μπορεί να υπάρχουν εξωτερικοί ή εσωτερικοί παράγοντες που παρεμποδίζουν τη σωστή χρήση μιας δεξιότητας (άλλη γλώσσα, κάποια διαταραχή, θέματα δυναμικής της ομάδας).

Συνέπειες δυσκολιών στις κοινωνικές δεξιότητες

1. Δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις με οικογένεια, δασκάλους και συνομήλικους.

2. Βίωση απόρριψης από τους συνομήλικους, που μπορεί να φτάσει ως και σε περιστατικά βίας.

3. Σημάδια κατάθλιψης, επιθετικότητας και άγχους.

4. Ενδεχόμενη χαμηλή επίδοση στα μαθήματα ως έμμεση συνέπεια.

Στο δεύτερο μέρος του άρθρου θα αναφερθούμε σε τρόπους παρέμβασης και προγράμματα εκπαίδευσης στις κοινωνικές δεξιότητες.

Νικολέττα Μαρκαριάν Ψυχολόγος Ειδικής Αγωγής MSc

Νικολέττα Μαρκαριάν Ψυχολόγος Ειδικής Αγωγής MSc

Βιογραφικό του συντάκτη και υποβολή ερωτήσεων

Άρθρα του συντάκτη