Επιλόχειος Κατάθλιψη, συμπτώματα και θεραπεία

Κατηγορία: ΨυχοπαθολογίαΔημοσιεύθηκε στις

Επιδημιολογία

Η επιλόχειος κατάθλιψη (postnatal/ postpartum depression), ορίζεται ως η καταθλιπτική εκείνη διαταραχή που έχει έναρξη τις πρώτες 6-8 εβδομάδες μετά τον τοκετό μιας γυναίκας. Τα ποσοστά εμφάνισης κυμαίνονται ανάμεσα στο 10-15 % των νέων μητέρων, ποσοστό που ανεβαίνει έως και στο 40% σε γυναίκες που έχουν εμφανίσει κατά το παρελθόν επιλόχεια κατάθλιψη, σε προηγούμενη λοχεία. 

Συνήθως η εκδήλωση του συνδρόμου εμφανίζεται έως κι 6 μήνες μετά τον τοκετό, με την έννοια ότι το μεγαλύτερο ποσοστό (έως κι 90%), την εκδηλώνει μέσα σε αυτό το διάστημα. 

Διαφοροδιάγνωση

Θα πρέπει καταρχήν να διαχωρίσουμε την επιλόχειο κατάθλιψη από τη λοχειακή δυσφορία, η οποία είναι μια φυσιολογική κι αυτοπεριοριζόμενη συναισθηματική αντίδραση της γυναίκας μετά τον τοκετό, που οφείλεται στη μεταβολή των ορμονών κατά τις πρώτες ημέρες της λοχείας. Η λοχειακή δυσφορία εμφανίζεται συνήθως την 4-5η ημέρα μετά τον τοκετό και υποχωρεί μετά τη 10η μέρα. Αν τα συμπτώματα επιμείνουν και πέραν των 2 εβδομάδων, χρειάζεται προσοχή καθώς η κατάσταση τείνει να μεταπέσει σε επιλόχειο κατάθλιψη και χρειάζεται ψυχιατρική αντιμετώπιση. 

Έγκαιρη διάγνωση

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονίσουμε στους αναγνώστες μας, τόσο στους μη γιατρούς όσο και στους γιατρούς των υπόλοιπων ειδικότήτων που μπορεί να έλθουν σε επαφή με τη λεχωίδα, ότι τα 2/3 των περιπτώσεων της επιλόχειου κατάθλιψης παραμένουν αδιάγνωστα. Κι αυτό γιατί πολύ συχνά τα συμπτώματα της γυναίκας θεωρούνται μια φυσιολογική αντίδραση μετά τον τοκετό και δεν τυγχάνουν της κατάλληλης αντιμετώπισης. Επίσης η γυναίκα πολύ συχνά ντρέπεται να μιλήσει γι’ αυτά, ακόμη και στον γιατρό της, καθώς αισθάνεται ότι δεν είναι “σωστή” ως γυναίκα, μητέρα κλπ. 

Συμπτώματα

Ποια είναι όμως αυτά τα συμπώματα που είναι σημαντικό να έχουμε στο μυαλό μας; 

Ας τα δούμε αναλυτικά, ένα προς ένα:

  1. Σκέψεις ανεπάρκειας για τον μητρικό ρόλο.Η γυναίκα αισθάνεται ότι όλο αυτό είναι πέρα από τις δυνάμεις της κι ότι αδυνατεί να ανταποκριθεί στη νέα κατάσταση της ζωής της και σ’ αυτά που αναμένει το περιβάλλον της από αυτή ως μητέρα. 
  2. Απουσία θετικών συναισθημάτων για το νεογνό. Η γυναίκα αδυνατει να κάνει δεσμό με το παιδί της κι αυτό είναι το πιο συχνό σύπτωμα που την οδηγεί στην αναζήτηση βοήθειας.
  3. Υπερβολικό άγχος/ ανησυχία σε σχέση με την υγεία του νεογνού, με κάποια ανωμαλία που μπορεί να έχει κλπ. 
  4. Ιδεοληψίες, δηλαδή επαναλαμβανόμενες σκέψεις ή εικόνες που έχουν μη επιθυμητό χαρακτήρα και παρεισφρύουν στην φυσιολογική πορεία των σκέψεων. Στην επιλόχειο κατάθλιψη οι σκέψεις αυτές, έχουν συχνά χαρακτήρα ότι μπορεί να βλάψει το μωρό. 
  5. Σκέψεις αυτοκτονίας, που συχνά μπορεί να περιλαμβάνουν και σκέψεις να κάνει κακό στο βρέφος. Οι σκέψεις αυτές συνήθως είναι μελαγχολικού χαρακτήρα, με την έννοια ότι περιλαμβάνουν πεποιθήσεις για τη ματαιότητα του κόσμου και οι σκέψεις βρεφοκτονίας μπορεί να συνδέονται ακριβώς με την πρόθεση της μητέρας να "σώσει " το βρέφος από τη ματαιότητα του κόσμου, στον οποίον το έφερε. 

Αιτιολογία

Σε σχέση με την αιτιολογία, έχουν ενοχοποιηθεί ορμονολογικοί παράγοντες (ταχεία εναλλαγή των επιπέδων των οιστρογόνων και της προγεστερόνης μετά τον τοκετό), καθώς και η παρουσία θετικών αντιθυρεοειδικών αντισωμάτων. Επιπλέον το άγχος και τα στρεσογόνα γεγονότα ζωής κατά τη διάρκεια της κύησης, το ιστορικό κατάθλιψης στη γυναίκα και πριν την εγκυμοσύνη και η απουσία κοινωνικών στηριγμάτων, αποτελούν ανεξάρτητους αιτιολογικούς παράγοντες. 

Θεραπεία

Σε σχέση με τη θεραπεία αυτή συνίσταται αναλόγως του ατόμου και της περίπτωσης, στη χορήγηση αντικαταθλιπτικών σκευασμάτων για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα ή στην εφαρμογή ψυχοθεραπείας ή και τα δύο παράλληλα. 

Συμπεράσματα

Για τους παραπάνω λόγους, είναι εξαιρετικά σημαντική η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της νόσου, τόσο από το περιβάλλον, όσο κι από τους μαιευτήρες που εξετάζουν τις γυναίκες λίγες εβδομάδες μετά τον τοκετό. Πέρα από τους προφανείς κινδύνους για την άμεση ψυχική και σωματική υγεία της μητέρας και του βρέφους, έχει βρεθεί ότι οι γυναίκες με επιλόχειο κατάθλιψη που έχουν υποδιαγνωστεί και δεν έχουν λάβει την κατάλληλη θεραπεία, τείνουν να απαντούν λιγότερο και με πιο επιθετικό τρόπο στα βρέφη, πράγμα πολύ σημαντικό για την μετέπειτα φυσιολογική ψυχοκοινωνική εξέλιξη του παιδιού. Η ντροπή δε και τα συναισθήματα ανεπάρκειας κι απομόνωσης που λαθεμένα συνδέονται με μια τέτοια διάγνωση, απωθεί τις νέες μητέρες από το να μιλήσουν και να ζητήσουν την κατάλληλη βοήθεια, για την πιο αποτελεσματική φροντίδα τόσο των ίδιων, όσο και των παιδιών τους. 

Είναι σημαντικό, λοιπόν, να καταλάβουμε ότι αυτές οι καταστάσεις είναι βιολογικά και ψυχοκοινωνικά εξηγήσιμες κι αντιμετωπίσιμες, μπορούν να συμβούν στον καθένα μας και είναι σημαντικό να λάβουν την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση που χρειάζονται. Η αναζήτηση δε και η επεξεργασία, των αιτίων που οδήγησαν στην ανωτέρω κατάσταση, μπορεί να αποτελέσει μια πολύτιμη αρχή για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής της νέας μητέρας γενικότερα. 

Δήμητρα Γοργόλη, Ψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια

 

 

Πηγές:

  • “Σύγχρονη Ψυχιατρική Γ. Ν. Παπαδημητρίου, Ι. Α Λιάππας, Ε. Λύκουρας”, Ψυχική υγεία της αναπαραγωγής και περιγεννητική ψυχιατρική, Α. Σπυροπούλου, Α. Λεονάρδου, Ι.Μ.Ζέρβας, σελ.492, εκδόσεις Βήτα.