Ιδιαίτερες Μορφές Καταναγκαστικής Συμπεριφοράς - Δερματιλλομανία (Μέρος Β')

Κατηγορία: ΨυχοπαθολογίαΔημοσιεύθηκε στις

Σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου που αφορούσε ιδιαίτερες μορφές καταναγκαστικής συμπεριφοράς, δίνονται παρακάτω ορισμένες βασικές πληροφορίες για ακόμη μια ιδιαίτερη μορφή καταναγκαστικής συμπεριφοράς, την Δερματιλλομανία (Excoriation ή Skin-Picking Disorder). Όπως η Τριχοτιλλομανία, έτσι και η Δερματιλλομανία δεν συναντάτε πολύ συχνά στην καθημερινότητα αλλά ούτε στην κλινική πράξη. Πρόκειται για διαταραχή που εντάσσεται στις επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές εστιασμένες στο σώμα μας (Body-Focused Repetitive Behaviors).

Ετυμολογία

Ξεκινώντας από την ετυμολογία αυτής της σύνθετης λέξης, βλέπουμε πως αποτελείται από τα εξής μέρη:

  • Δέρμα
  • Τίλλω, δηλαδή τραβάω
  • Μανία

Διαγνωστικά Κριτήρια

Σύμφωνα με την πέμπτη έκδοση του Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών (DSM-5) της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας (APA), η Δερματιλλομανία εντάσσεται στο ευρύτερο φάσμα των Ψυχαναγκαστικών Καταναγκαστικών Διαταραχών.
Παρακάτω θα δούμε τα διαγνωστικά κριτήρια της Δερματιλλομανίας σύμφωνα με το DSM-5:

  • Επαναλαμβανόμενο πείραγμα (ξύσιμο/τσίμπημα/σκάλισμα) του δέρματος με αποτέλεσμα δερματικές βλάβες (εκδορές, ουλές, πληγές, μολύνσεις)
  • Επανειλημμένες προσπάθειες μείωσης ή διακοπής του πειράγματος του δέρματος
  • Το πείραγμα του δέρματος προκαλεί κλινικά σημαντική δυσφορία ή έκπτωση σε κοινωνικούς, επαγγελματικούς ή άλλους σημαντικούς τομείς της λειτουργικότητας
  • Το πείραγμα του δέρματος δεν μπορεί να αποδοθεί στις φυσιολογικές επιδράσεις μιας ουσίας (π.χ. κοκαΐνη) ή μιας ιατρικής κατάστασης (π.χ. ψώρα)
  • Το πείραγμα του δέρματος δεν εξηγείται καλύτερα από συμπτώματα άλλης ψυχικής διαταραχής (π.χ. παραληρητικές ιδέες ή απτικές ψευδαισθήσεις σε μια ψυχωτική διαταραχή, προσπάθειες βελτίωσης ενός αντιληπτού ελαττώματος στη σωματοδυσμορφική διαταραχή κτλ).

Τελετουργία

Άτομα που έχουν διαγνωστεί με Δερματιλλομανία  χαρακτηρίζονται από την έντονη επιθυμία ή παρόρμηση να επέμβουν στο δέρμα τους ασκώντας μεγάλη πίεση με αποτέλεσμα να τρέξει αίμα και να δημιουργηθούν πληγές. Συχνά, τείνουν να «ψαχουλεύουν» με εξονυχιστικό τρόπο το δέρμα τους ξεκινώντας από το πρόσωπο και καταλήγοντας στο υπόλοιπο σώμα. Ψάχνουν για το «κατάλληλο» σπυράκι ή άλλου τύπου ψεγάδι, το οποίο νιώθουν την ανάγκη να πειράξουν. Επιπλέον, μπορεί να χρησιμοποιήσουν ορισμένα αντικείμενα για την τελετουργία αυτή, όπως τσιμπιδάκι, βελόνα κτλ. τα οποία δεν έχουν αποστειρωθεί νωρίτερα με αποτέλεσμα να δημιουργούνται μολύνσεις στο δέρμα. Αυτή η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει ώρες ολόκληρες καθιστώντας τα άτομα δυσλειτουργικά ως προς την διεκπεραίωση άλλων καθημερινών υποχρεώσεων. Τα άτομα συχνά χρησιμοποιούν καλλυντικά για να καλύψουν τα σημάδια τους, κατά τις καλοκαιρινές περιόδους τείνουν να φοράνε ρούχα που καλύπτουν τα σημάδια, προτιμούν χαμηλό φωτισμό κατά τη διάρκεια του σεξ ώστε να μην φανούν οι πληγές, ή αποφεύγουν γενικότερα καταστάσεις όπου κινδυνεύουν να αποκαλυφθούν τα πληγές που έχουν προκαλέσει στο δέρμα τους. Η αυτοματοποιημένη αυτή ενέργεια προσφέρει στο άτομο μια στιγμιαία και άμεση ανακούφιση. Ωστόσο, στη συνέχεια ακολουθούν αρνητικά συναισθήματα, όπως καταθλιπτική διάθεση, ενοχή και ντροπή, τα οποία επιδεινώνονται όταν το άτομο αντιληφθεί τις βλάβες που έχει προκαλέσει στο δέρμα του.

Αίτια - Επιδημιολογικά στοιχεία - Συννοσηρότητα

Τα αίτια της Δερματιλλομανίας δεν είναι σαφή. Ενδέχεται να είναι αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης πολλών και διαφόρων παραγόντων (βιολογικών παραγόντων, περιβαλλοντικών παραγόντων, γενετικής προδιάθεσης κτλ.).

Το έντονο στρες είναι μια από τις πιο βασικές αιτίες που μπορούν να πυροδοτήσουν ένα επεισόδιο δερματιλλομανίας. Η διαταραχή ξεκινά κατά μεγάλο ποσοστό στην εφηβεία και πολλές φορές ακολουθεί την εμφάνιση της ακμής, ενώ τρεις στους τέσσερις πάσχοντες είναι γυναίκες.

Συχνά παρατηρείται συννοσηρότητα με άλλες ψυχικές διαταραχές όπως την Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή, την Τριχοτιλλομανία ή την ΔΕΠΥ.

Αντιμετώπιση

Η Δερματιλλομανία που σχετίζεται με μια υποκείμενη ψυχική διαταραχή μπορεί να αντιμετωπιστεί με φαρμακευτική αγωγή.

Επίσης, άτομα με τη διαταραχή της Δερματιλλομανίας μπορούν να επωφεληθούν από την Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία, η οποία έχει φανεί να βελτιώνει την κλινική εικόνα των ατόμων αυτών.

Σημαντική θεωρείται επίσης και η επίσκεψη σε δερματολόγο για μια πιο ολιστική θεραπευτική παρέμβαση.


Διαβάστε το πρώτο μέρος του άρθρου εδώ:

https://www.psycholozin.gr/arthrografia/psychopathologia/idiaiteres-morfes-katanagkastikis-symperiforas-trixotillomania-meros-a.html

Δήμητρα Γούσιου,
MSc Ψυχολόγος,
Γνωστική-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια

Πηγές:

  • Mansueto, C., 2020. Overcoming Body-Focused Repetitive Behaviors for Good. New Harbinger Publications.
  • n.d. Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th Ed).