Τί είναι η σχιζοφρένεια και ποιά τα συμπτώματά της;

Κατηγορία: ΨυχοπαθολογίαΔημοσιεύθηκε στις

Η σχιζοφρένεια («σχίζειν» + «φρένα») είναι μια νευροψυχιατρική νόσος, που ανήκει στην κατηγορία των ψυχώσεων. Τον όρο εισήγαγε ο Ελβετός ψυχίατρος Eugen Bleuler.

Το βασικό χαρακτηριστικό τόσο στη σχιζοφρένεια, όσο και στις ψυχώσεις γενικότερα, είναι η ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.

Ο ασθενής που πάσχει από ψυχωτική διαταραχή, έχει βέβαιες πεποιθήσεις παραληρηματικού χαρακτήρα. Οι ιδέες αυτές μπορεί να είναι παράδοξες ( πχ «με κυνηγούν εξωγήινοι») ή να εμφανίζουν αληθοφανές περιεχόμενο («η σύζυγός μου με απατά»). Το βασικό στοιχείο που διαχωρίζει όμως την παραληρηματική από τις υπόλοιπες πεποιθήσεις, είναι ότι δεν ανασκευάζεται με λογικά επιχειρήματα κι ο ασθενής παραμένει βέβαιος για την αλήθεια της, ανεξαρτήτως εξηγήσεων που του παρέχονται.

Άλλο χαρακτηριστικό της σχιζοφρένειας είναι η ύπαρξη ακουστικών ψευδαισθήσεων, οι οποίες αναφέρονται σε ύπαρξη ακουστικών ερεθισμάτων, χωρίς την πραγματική παρουσία τους. Οι λεγόμενες «φωνές» είναι είτε σε δεύτερο είτε σε τρίτο πρόσωπο, με την έννοια ότι είτε απευθύνονται στον ασθενή ή μιλούν γι’ αυτόν μεταξύ τους. Εκτός από τις ψυχώσεις μπορεί να εμφανιστούν και σε οργανικές βλάβες του εγκεφάλου, καθώς και σε διάφορες άλλες διαταραχές όπως μεταβολικές κλπ, γι’ αυτό και είναι πολύ σημαντικό πριν τεθεί η διάγνωση της ψύχωσης, να γίνει πρώτα αποκλεισμός όλων των οργανικών αιτιών.

Λιγότερο συχνές είναι οι οπτικές ψευδαισθήσεις, οι οποίες όταν εμφανιστούν συνήθως υποδηλώνουν οργανική αιτιολογία ή/ και χρήση αλκοόλ και ψυχοδραστικών ουσιών.

Άλλο χαρακτηριστικό σύμπτωμα της σχιζοφρένειας είναι η αποδιοργάνωση του λόγου, η οποία μπορεί να κυμαίνεται από απλή ασυναρτησία έως και πλήρη απώλεια της δομής του λόγου («σαλάτα λέξεων»). Επίσης, επηρεάζεται και το συναίσθημα, όπως θα δούμε στον αμέσως πιο κάτω διαχωρισμό.

Θετικά και αρνητικά συμπτώματα

Τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας χωρίζονται καταρχήν σε θετικά κι αρνητικά. Τα θετικά ή παραγωγικά συμπτώματα, περιλαμβάνουν όλα τα «θορυβώδη» συμπτώματα της νόσου, όπως είναι οι παραληρητικές ιδέες, οι ψευδαισθήσεις, η αποδιοργανωμένη σκέψη, ομιλία και συμπεριφορά. Γενικά η διάρκειά τους είναι μικρότερη στο σύνολο της νόσου κι ανταποκρίνονται αρκετά καλά στη φαρμακευτική αγωγή.

Τα αρνητικά συμπτώματα από την άλλη, είναι αρκετά πιο μακροχρόνια κι επίμονα, ανταποκρίνονται δε λιγότερο καλά στη φαρμακευτική αγωγή. Πρόκειται για διαταραχές στο συναισθηματικό επίπεδο αντίδρασης (αμβλύ έως κι επιπεδωμένο συναίσθημα), όπου ο ασθενής εμφανίζει έντονη συναισθηματική απάθεια για τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω του, φτώχεια του λόγου (έως και πλήρης αλογία), αδυναμία άντλησης ευχαρίστησης (ανηδονία), κοινωνική απόσυρση κι απομόνωση και μειωμένη βούληση έως και πλήρη αβουλησία. Τα αρνητικά συμπτώματα συμβάλλουν περισσότερο στην κακή ποιότητα ζωής και την ανικανότητα, με την τυπική τους εικόνα να αντιστοιχεί σε ασθενή που περνάει όλη την ημέρα του στο κρεβάτι, δεν έχει κοινωνικές επαφές, είναι αποσυρμένος, ρυπαρός κλπ.
Τα θετικά συμτώματα είναι πιο συχνά κατά την έναρξη της νόσου, η οποία γίνεται συνήθως στη μετεφηβική ηλικία και πρώτη ενήλικη ζωή. Ακολουθεί συνήθως μια πορεία πολλών υποτροπών, κυρίως λόγω διακοπής λήψης της φαρμακευτικής αγωγής, η οποία συν τω χρόνω οδηγεί στην εμφάνιση των ανθεκτικότερων αρνητικών συμπτωμάτων που προεξάρχουν κυρίως στην ύστερη φάση της νόσου.

Τα νέας γενιάς αντιψυχωτικά, έχουν συμβάλλει μεταξύ άλλων, στη βελτίωση των αρνητικών συμπτωμάτων.