• Κορονοϊός: Πώς επηρεάζει την  Ψυχολογία των παιδιών Προσχολικής Ηλικίας;

    Κορονοϊός: Πώς επηρεάζει την Ψυχολογία των παιδιών Προσχολικής Ηλικίας;

    Το τελευταίο διάστημα αναμφισβήτητα αποτελεί για όλους μια περίοδο δοκιμασίας και προσαρμογής σε μια καινούργια πραγματικότητα. Η διάδοση του...

    Περισσότερα

  • Ψυχολογική Αναδραστικότητα: Η αντίδραση στον περιορισμό της ελευθερίας

    Ψυχολογική Αναδραστικότητα: Η αντίδραση στον περιορισμό της ελευθερίας

    Η τρέχουσα περίοδος, την οποία διανύουμε με άγχος και αβεβαιότητα, είναι πρωτόγνωρη για κάθε άτομο, ομάδα και κοινωνία. Είναι, ίσως, η πρώτη φορά...

    Περισσότερα

  • Ο Φόβος για τα Εμβόλια και το Αντιεμβολιαστικό Κίνημα 

    Ο Φόβος για τα Εμβόλια και το Αντιεμβολιαστικό Κίνημα 

    Είναι αναμφίβολο ότι ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ιατρικής επιστήμης είναι τα εμβόλια. Η χρήση τους έχει μειώσει σημαντικά τις...

    Περισσότερα

  • COVID-19: Παραμονή στο Σπίτι & Τήρηση Διατροφικού Πλάνου

    COVID-19: Παραμονή στο Σπίτι & Τήρηση Διατροφικού Πλάνου

    Σύμφωνα με τις οδηγίες του Υπουργείου Υγείας σχετικά με τον ιό covid-19, μένουμε όλοι στο σπίτι για ένα καλύτερο μέλλον. Πόσο εύκολο είναι, όμως, να...

    Περισσότερα

  • Κύηση και κορονοϊός: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε….

    Κύηση και κορονοϊός: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε….

    Ο νέος κοροναϊός ονομάζεται 2019–nCoV και αποτελεί ένα καινούργιο στέλεχος κοροναϊού.Ο 2019–nCoV ανήκει στην ίδια οικογένεια ιών όπως ο ιός που...

    Περισσότερα

  • Κορονοϊός: Η αγέλη αντιδρά

    Κορονοϊός: Η αγέλη αντιδρά

    Αυτό που ζούμε είναι ένας τυφώνας που ήρθε ξαφνικά και σαρώνει τα πάντα, τα αλλάζει όλα. Βιολογικός “πόλεμος” που μας υπενθυμίζει την φυσική επιλογή....

    Περισσότερα

Σχολική Κοινωνική Εργασία

Κατηγορία: ΑρθογραφίαΔημοσιεύθηκε στις

Η απαρχή της κοινωνικής εργασίας εντοπίζεται στην Αγγλία με την ψήφιση των «νόμων της φτώχειας» σύμφωνα με τους οποίους έπρεπε όλοι οι φτωχοί να εργάζονται και να μην επαιτούν. Αρχές του 1700 στην Αγγλία, γυναίκες μεσαίας και ανώτερης οικονομικής τάξης πρόσφεραν εθελοντικά βοήθεια σε φτωχές οικογένειες, ενώ τον 19ο αιώνα οι γυναίκες δημιούργησαν εθελοντικούς ομίλους και άρχισαν πιο συντονισμένες ενέργειες με σκοπό την παροχή βοήθειας στους οικονομικά ασθενείς. To 1899 το κίνημα των φιλανθρωπικών οργανώσεων είχε περάσει και στις ΗΠΑ όπου μέχρι το 1919 είχαν λειτουργήσει 17 συνολικά σχολές κοινωνικής εργασίας (Καλλινικάκη, 1998).

Οι κλάδοι της σχολικής κοινωνικής εργασίας

Οι τρείς κλάδοι στους οποίους ξεκίνησε επίσημα η άσκηση της κοινωνικής εργασίας ήταν η ιατρική κοινωνική εργασία, η ψυχιατρική κοινωνική εργασία και η προστασία του παιδιού. Ο κλάδος της προστασίας του παιδιού ήταν ο προάγγελος της σχολικής κοινωνικής εργασίας. Το 1899 ιδρύθηκε στο Σικάγο των ΗΠΑ το Jul House ενώ από το 1906 προσλήφθηκαν κοινωνικοί λειτουργοί στα δημόσια σχολεία.

Στόχος της σχολικής κοινωνικής εργασίας

Αρχικά, οι κοινωνικοί λειτουργοί στα σχολεία είχαν στόχο την διασύνδεση του σχολείου με το οικογενειακό περιβάλλον των μαθητών αλλά και την προσαρμογή και ένταξη των μαθητών στην κοινότητα και στο σχολικό περιβάλλον (Ehrenreich, 1985). Παρότι στις αρχές του 1900, στόχος των σχολικών κοινωνικών λειτουργών ήταν η ενσωμάτωση των παιδιών μεταναστών που ζούσαν σε βιομηχανικές κυρίως περιοχές των ΗΠΑ, την εικοσαετία 1930-1950 η κοινωνική εργασία στράφηκε προς τις ψυχαναλυτικές προσεγγίσεις. Το γεγονός αυτό επηρέασε και τους κοινωνικούς λειτουργούς που εργάζονταν στα σχολεία, οι οποίοι ασχολήθηκαν και με τους μαθητές με ψυχικά και νοητικά προβλήματα με στόχο να αποφύγουν την κοινωνική απομόνωση. Την επόμενη δεκαετία (1960) το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε στη συζήτηση για τα δικαιώματα των μαθητών ανεξαρτήτου κοινωνικής τάξης ενώ το 1980 οι σχολικοί κοινωνικοί λειτουργοί ασχολήθηκαν περισσότερο με τις ειδικές ανάγκες των μαθητών, την προσπάθεια ένταξής τους σε κανονικά σχολεία αλλά και γενικότερα την πρόληψη και την ενημέρωση της κοινότητας για προβλήματα που δυσκολεύουν την εκπαιδευτική διαδικασία (Dulmus, 2012).

Το παράδειγμα της Ευρώπης και της Αγγλίας

Στην Ευρώπη και πιο συγκεκριμένα στην Γερμανία, η σχολική κοινωνική εργασία εφαρμόστηκε στην αρχή πειραματικά ενώ μέσα στη δεκαετία του 1980 καθιερώθηκε λόγω των δυσκολιών που παρουσιάστηκαν στο εκπαιδευτικό σύστημα αλλά και σε ποικίλα προβλήματα που αντιμετώπιζαν τα παιδιά των μεταναστών (Σταθόπουλος, 2005, Barker,2003). Από την άλλη πλευρά στην Αγγλία οι σχολικοί κοινωνικοί λειτουργοί στοχεύουν στην ομαλή συνεργασία σχολείου-οικογένειας-κοινότητας ενώ συνεργάζονται και με τους επιτηρητές σχολικής φοίτησης, οι οποίοι ελέγχουν τη σπουδαστική πορεία των μαθητών. Το σχολείο αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους φορείς κοινωνικοποίησης στη ζωή των παιδιών διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και του μορφωτικού επιπέδου των μαθητών. Στο παρελθόν, πρόσβαση στην εκπαίδευση είχαν όσοι διέθεταν και την δυνατότητα να ανταποκριθούν στο εκάστοτε εκπαιδευτικό σύστημα. Στις μέρες μας το σχολείο εκπαιδεύει παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες ενώ ταυτόχρονα στοχεύει στην μετάδοση μεγάλου όγκου γνώσεων (Jansson,B, 2011, Ehrenreich, 1985).

Η εφαρμογή της σχολικής κοινωνικής εργασίας 

Σχολική κοινωνική εργασία ασκούν οι κοινωνικοί λειτουργοί που εργάζονται σε φορείς που έχει την εποπτεία το Υπουργείο Παιδείας αλλά και σε υπηρεσίες που συνεργάζονται στενά με τις σχολικές μονάδες όπως ιατροπαιδαγωγικές υπηρεσίες, μονάδες ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων, κοινωνικές υπηρεσίες. Το έργο των σχολικών κοινωνικών λειτουργών σε συνεργασία με τους σχολικούς συμβούλους ορίστηκε να είναι το ακόλουθο: Οργάνωση συναντήσεων με τους διευθυντές και τους προϊσταμένους των σχολικών μονάδων. Επιμόρφωση μέσω σεμιναρίων σε εκπαιδευτικούς και γονείς. Δράσεις που κρίνονται αναγκαίες σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες της εκάστοτε σχολικής μονάδας. Σύμφωνα με τον Παρλάλη (2011), ο μαθητής πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν ξεχωριστή μονάδα. Κάθε παιδί δικαιούται ανεξαρτήτως των φυλετικών και κοινωνικών ιδιαιτεροτήτων πρόσβαση στην εκπαίδευση ενώ αναγκαία είναι η ύπαρξη ατομικών παρεμβάσεων με στόχο την στήριξη των εκπαιδευτικών στόχων των μαθητών.

Σκοπός της σχολικής κοινωνικής εργασίας

Σκοπός της σχολικής κοινωνικής εργασίας είναι ουσιαστικά, η πρόληψη προβληματικών καταστάσεων που επηρεάζουν μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς. Η παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης σε μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς. Η συμβολή στη δημιουργία κλίματος συνεργασίας μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών καθώς και η επίλυση ενδεχόμενων συγκρούσεων στο χώρο του σχολείου. Η παροχή υποστήριξης σε μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, ένταξη προσφύγων και μεταναστών μαθητών, η στήριξη μαθητών που αντιμετωπίζουν δυσάρεστες οικογενειακές καταστάσεις (πχ διαζύγιο, οικονομικά προβλήματα, θάνατος γονέα, σοβαρές ασθένειες). Η βοήθεια για την αξιοποίηση ίσων ευκαιριών μάθησης, ανάπτυξη κριτικής σκέψης και ταυτόχρονα την ανάδειξη των ικανοτήτων των μαθητών. (Καλλινικάκη, 1998, Dupper, 2002)

Καθίσταται ευκρινές από τα παραπάνω ότι απώτερος στόχος της κοινωνικής εργασίας είναι η κριτική στάση απέναντι στο σχολείο και στις διαδικασίες που ακολουθεί για ποικίλα ζητήματα, η διεκδίκηση των δικαιωμάτων των μαθητών, η κοινωνικοποίηση των μαθητών και η εκμάθηση κοινωνικών ρόλων, η προώθηση διαδικασιών μόρφωσης σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο, η προώθηση του επαγγελματικού προσανατολισμού, η συμβολή στην εκμάθηση προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων που διαθέτουν οι μαθητές, η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των μαθητών καθώς και η εκμάθηση των ρόλων ως μέλη μιας ομάδας (Fisher, Harrison, 2012). Για την επίτευξη των σκοπών και των στόχων της σχολικής κοινωνικής εργασίας, ο σχολικός κοινωνικός λειτουργός έχει συνεχή και άμεση συνεργασία με σχολικούς συμβούλους, ψυχολόγους, συλλόγους γονέων, συλλόγους εκπαιδευτικών αλλά και συμβουλευτικούς σταθμούς, κέντρα παιδικής προστασίας και υπηρεσίες σχετικές με την υγεία του παιδιού, ΚΕΔΔΥ, την κοινωνική πρόνοια και τις υπηρεσίες επιμελητών ανηλίκων. Συνεπώς, ο κοινωνικός λειτουργός στο σχολείο προσπαθεί μέσα από μια ολιστική προσέγγιση να παρέμβει σε όλο το φάσμα του σχολικού περιβάλλοντος με σκοπό να υπάρξει αλλαγή προς το βέλτιστο κοινωνικό συμφέρον (Καλλινικάκη, 2011).

Οι σχολικοί κοινωνικοί λειτουργοί παρέχουν υποστήριξη σε παιδιά και οικογένειες, όπου υπάρχει υποψία για έλλειψη σωστής ανατροφής η οποία επηρεάζει την δυνατότητα του παιδιού να συμμετέχει στην εκπαιδευτική διαδικασία και τη μάθηση με αρνητική προέκταση προς την πρόοδο της κοινωνίας. Αυτό περιλαμβάνει παιδιά με δυσκολίες εγκλιματισμού στο σχολικό περιβάλλον, παιδιά με κοινωνικά προβλήματα ή προβλήματα συμπεριφοράς, οικογένειες με κοινωνικά, οικονομικά προβλήματα ή προβλήματα, τα οποία σχετίζονται με το βαθμό γονικής ικανότητας και τα οποία αναμένεται να αυξήσουν τη δυσλειτουργικότητα των παιδιών.

Συνοψίζοντας αξίζει να αναφερθεί και ο πολύπλευρος ρόλος του σχολικού κοινωνικού λειτουργού στο σχολικό περιβάλλον. Συγκεκριμένα εφαρμόζεται η κοινωνική εργασία με ομάδες, με άτομα καθώς και με την ίδια την κοινότητα. Κάποια παραδείγματα από τις εν λόγω παρεμβάσεις είναι: Ομάδες υποστήριξης σε γονείς και κηδεμόνες, ενημέρωση σχετικά με κοινωνικά και όχι μόνο ζητήματα όπως σχολικός εκφοβισμός, διαδίκτυο, εξαρτήσεις, προαγωγή υγείας, διαφορετικότητα κ.α, σύσταση ομάδων διαχείρισης θυμού και άγχους, παροχή στήριξης και βοήθειας σε ζητήματα ψυχικής υγείας, συμβουλευτική υποστήριξη, καθώς η παροχή υπηρεσιών συμβουλευτικής στο σχολείο δεν έχει την παραδοσιακή δομή με τον «πελάτη» να κάθεται απέναντί από τον κοινωνικό λειτουργό ,όπως στα κέντρα συμβουλευτικής. Η συμβουλευτική στα σχολεία μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας ή σε μία ομάδα μαθητών που έχουν κοινά ενδιαφέροντα (Openshaw, 2007). Τέλος, η εξατομικευμένη παρέμβαση που χρησιμοποιείται στην κοινωνική εργασία με άτομα είναι μείζονος σημασίας καθώς χρησιμοποιείται για να διαπιστωθεί κάποια παρέκκλιση σε ψυχολογικό επίπεδο είτε για να γίνουν κατανοητές οι εκπαιδευτικές ανάγκες των μαθητών.

Συμπερασματικά

Αντιλαμβάνεται κανείς, ότι η εφαρμογή της σχολικής κοινωνικής εργασίας είναι πιο αναγκαία από ποτέ. Η συνεργασία με διεθνείς συλλόγους σχολικής κοινωνικής εργασίας, η διεξαγωγή επιμορφωτικών σεμιναρίων και ειδικεύσεων με γνωστικό αντικείμενο τη σχολική κοινωνική εργασία, η ύπαρξη μαθήματος σχολικής κοινωνικής εργασίας σε όλα τα πανεπιστημιακά τμήματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η συνεργασία του Συλλόγου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (ΣΚΛΕ) με επαγγελματικούς συλλόγους εκπαιδευτικών στην από κοινού διεκδίκηση της ένταξης της κοινωνικής εργασίας στα σχολεία, η πραγματοποίηση ερευνών σχετικά με τις κοινωνικές ανάγκες της ελληνικής εκπαίδευσης καθώς και των προβλημάτων που προκύπτουν στα σχολεία ώστε να υπάρξουν πιο ουσιαστικές προτάσεις για τα οφέλη της σχολικής κοινωνικής εργασίας, η συλλογική άσκηση πίεσης σε όλους τους κρατικούς φορείς καθώς και η πιλοτική εφαρμογή προγραμμάτων ένταξης επαγγελματιών υγείας στα σχολεία σε συνδυασμό με εποπτεία θα συμβάλουν σημαντικά τόσο στην ενσωμάτωση όσο και στην εύρυθμη υλοποίηση της κοινωνικής εργασίας στο σχολικό περιβάλλον.

 

 

Πηγές:

  • Καλλινικάκη, Θ. (1998).Κοινωνική εργασία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
  • Καλλινικάκη, Θ.(2011). Εισαγωγή στη θεωρία και την πρακτική της κοινωνικής εργασίας. Αθήνα: Τόπος.
  • Μαλικιώση-Λοΐζου, Μ. (2001).Η Συμβουλευτική Ψυχολογία στην Εκπαίδευση, από τη θεωρία στην πράξη. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
  • Ξωχέλλης, Π.(2003). Παιδαγωγική του σχολείου. Θεσσαλονίκη: Αδελφών Κυριακίδη.
  • Varianides. (2012). The School Social Work Toolkit: Hands-On Counseling Activities and Workshops. Washington: NASW Press.
  • Openshaw, L. (2007). Social Work in Schools: Principles and Practice. New York: Guilford Press.
  • Dupper, D. (2002). School Social Work: Skills and Interventions for Effective Practice. Indianapolis: Wiley.
  • Dupper, D. (2010). A New Model of School Discipline: Engaging Students and Preventing Behavior Problems. Oxford: Oxford University Press.
  • Ehrenreich, J. (1985). The Altruistic Imagination: A History of Social Work and Social Policy in the United States. New York: Cornell University Press.
  • Jansson, B. (2011). The Reluctant Welfare State: Engaging History to Advance Social Work Practice in Contemporary Society. Michigan: Cengage Learning.